Νέος κανονισμός ενισχύει την πυροπροστασία των αρχαιολογικών χώρων
Ένα νέο και αυστηρότερο πλαίσιο για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων από τον κίνδυνο πυρκαγιάς τίθεται σε εφαρμογή με τον Κανονισμό Πυροπροστασίας Αρχαιολογικών Χώρων, ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 3683/22.06.2026.
Πρόκειται για κοινή πρωτοβουλία των υπουργείων Πολιτισμού και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και τη διασφάλιση της ασφάλειας των επισκεπτών στους υπαίθριους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.
Η θέσπιση του νέου κανονισμού κρίθηκε αναγκαία λόγω της αυξανόμενης απειλής των δασικών πυρκαγιών, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει συχνότερες και πιο έντονες εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, απειλώντας σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους. Το νέο πλαίσιο εισάγει ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης, ετοιμότητας και διαχείρισης πυρκαγιών, δίνοντας έμφαση τόσο στη διαφύλαξη των μνημείων όσο και στην ασφαλή απομάκρυνση των επισκεπτών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε όλους τους επισκέψιμους υπαίθριους αρχαιολογικούς χώρους που διαθέτουν οριοθέτηση και ελεγχόμενη πρόσβαση, ανεξάρτητα από το αν απαιτείται εισιτήριο εισόδου. Αντίθετα, εξαιρούνται σπήλαια, ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι, ναυάγια, ιστορικοί τόποι και άλλες ειδικές κατηγορίες μνημείων που καλύπτονται από ξεχωριστές διατάξεις προστασίας.
Βασικός άξονας του νέου πλαισίου είναι η αξιολόγηση του κινδύνου για κάθε αρχαιολογικό χώρο ξεχωριστά. Στην εκτίμηση αυτή λαμβάνονται υπόψη η μορφολογία του εδάφους, η επικινδυνότητα της περιοχής, η πυκνότητα της βλάστησης, οι διαθέσιμες υποδομές, η επισκεψιμότητα, οι δυνατότητες ασφαλούς εκκένωσης, καθώς και η πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων. Με βάση τα δεδομένα αυτά καθορίζονται τα κατάλληλα μέτρα πυροπροστασίας που πρέπει να εφαρμόζονται σε κάθε χώρο.
Μεταξύ των μέτρων που προβλέπονται περιλαμβάνονται η δημιουργία ασφαλών οδεύσεων διαφυγής και εξόδων κινδύνου, η εγκατάσταση φωτισμού ασφαλείας και κατάλληλης σήμανσης, η λειτουργία συστημάτων ειδοποίησης και αναγγελίας πυρκαγιάς, καθώς και η εκπόνηση σχεδίων οργανωμένης απομάκρυνσης επισκεπτών και προσωπικού. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην εκπαίδευση του προσωπικού και στη διενέργεια τακτικών ασκήσεων ετοιμότητας.
Σημαντικό μέρος του κανονισμού αφορά και τα μέτρα προληπτικής πυροπροστασίας. Προβλέπεται η συστηματική διαχείριση της βλάστησης και της καύσιμης ύλης, η δημιουργία ζωνών προστασίας γύρω από κτιριακές εγκαταστάσεις και η λήψη παρεμβάσεων που περιορίζουν τον κίνδυνο μετάδοσης της φωτιάς σε μνημεία και υποδομές. Επιπλέον, καθορίζονται οι προδιαγραφές για τον εξοπλισμό ενεργητικής πυροπροστασίας, όπως φορητοί και τροχήλατοι πυροσβεστήρες, πυροσβεστικά δίκτυα και μόνιμα συστήματα πυρόσβεσης, όπου αυτά απαιτούνται.
Οι αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη σύνταξη ειδικών εκθέσεων αξιολόγησης κινδύνου, τεχνικών προτάσεων βελτίωσης και ετήσιων δελτίων εφαρμογής των μέτρων πυροπροστασίας. Παράλληλα, προβλέπονται τακτικοί έλεγχοι συμμόρφωσης, καθώς και η επιβολή διοικητικών κυρώσεων στις περιπτώσεις που διαπιστώνονται παραβάσεις.
Με την εφαρμογή του νέου κανονισμού, η Πολιτεία επιδιώκει να ενισχύσει ουσιαστικά την προστασία των αρχαιολογικών χώρων απέναντι στις ολοένα αυξανόμενες απειλές από τις πυρκαγιές, θωρακίζοντας παράλληλα ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
