Σε φάση αναδιάταξης μπαίνει ο τουριστικός χάρτης της χώρας. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που παρουσιάζουν σήμερα η υπουργός Τουρισμού, Ολγα Κεφαλογιάννη, και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, θέτει διαφοροποιήσεις στους όρους ανάπτυξης ανά περιοχή, ειδικά στα νησιά. Δεν τα αντιμετωπίζει ως ενιαίες τουριστικές «βιτρίνες», αλλά τα χωρίζει σε ζώνες, θέτοντας όρια εκεί όπου ο υπερτουρισμός έχει εξαντλήσει τις αντοχές των τοπικών κοινωνιών, διατηρώντας ωστόσο τις αναγκαίες ισορροπίες με την τουριστική αγορά που εξακολουθεί να αναζητά πεδίο ανάπτυξης.Σύμφωνα με ένα τελευταίο draft που έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα», ο αριθμός των κλινών θα εξαρτάται από τη θέση κάθε περιοχής στον χάρτη του «τουριστικού κορεσμού». Στις κορεσμένες δημοτικές ενότητες των νησιών, οι οποίες βαφτίζονται ως «Ελεγχόμενης Ανάπτυξης» (Κατηγορία Α), το ανώτατο όριο για νέα τουριστικά καταλύματα τοποθετείται στις 75 κλίνες, αν και έως την Παρασκευή παρέμενε ανοιχτό το ενδεχόμενο το τελικό όριο να διαμορφωθεί στις 100. Στις «Αναπτυσσόμενες περιοχές» (Κατηγορία Β) όμως το όριο ανεβαίνει έως και τις 350.

Ταχύτητες

Το νέο πλαίσιο οδηγεί έτσι στη δημιουργία διαφορετικών ταχυτήτων ανάπτυξης ακόμη και εντός του ίδιου νησιού. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Κέρκυρας. Στη δημοτική ενότητα Κερκυραίων, που θεωρείται κορεσμένη, προτείνεται ανώτατο όριο (75 ή 100, αναλόγως με το τι τελικά θα αποφασιστεί), ενώ στις κοντινές περιοχές Φαιάκων και Αγίου Γεωργίου θα επιτρέπονται σημαντικά μεγαλύτερες μονάδες, έως 350 κλινών.

Στη Ζάκυνθο, μάλιστα, το νέο μοντέλο δημιουργεί τρεις διαφορετικές ζώνες ανάπτυξης. Οι κορεσμένες δημοτικές ενότητες Ζακυνθίων, Αρκαδίων και Λαγανά μπαίνουν στο αυστηρό καθεστώς περιορισμών. Οι Αλυκές (Κατηγορία Β) όμως περνούν στη μεσαία κατηγορία, ενώ υπάρχουν και οι περιοχές «πρώιμης ανάπτυξης» (Κατηγορία Δ), Αρτεμισίων και Ελατίων όπου επιτρέπονται νέες επενδύσεις, αρκεί τα καταλύματα να είναι κατηγορίας από 3 έως 5 αστέρων/κλειδιών ή 2 αστέρων/κλειδιών, αρκεί να πληρούν αυστηρές προδιαγραφές περιβαλλοντικής απόδοσης.

Ως κορεσμένα χαρακτηρίζονται ολόκληρα τα νησιά της Σκιάθου, της Μυκόνου, της Σαντορίνης και της Κω (εκτός από την περιοχή Δικαίου που κατατάσσεται στις αναπτυσσόμενες), οι δημοτικές ενότητες Ζακυνθίων, Αρκαδίων και Λαγανά (Ζάκυνθος), Ερμούπολης Σύρου, Αφάντου, Ιαλυσού και Καλλιθέας Ρόδου, Τήνου (εκτός Εξωμβούργου και Πανόρμου) και Κερκυραίων. Επίσης στην ίδια κατηγορία κατατάσσονται τα Μάλια και η Χερσόνησος Ηρακλείου καθώς και η Νέα Κυδωνία Χανίων στην Κρήτη. Σε αυτές τις περιοχές θα εφαρμόζονται οι αυστηρότεροι περιορισμοί ως προς τον αριθμό κλινών για νέα καταλύματα.

Πάντως, έως το πρωί της Παρασκευής το επικρατέστερο σενάριο προέβλεπε το αυστηρότερο όριο των 75 κλινών αντί των 100. Καθώς όμως το ζήτημα παραμένει βασικό πεδίο διαπραγμάτευσης μεταξύ υπουργείων και τουριστικών φορέων, δεν αποκλείεται το τελικό πλαφόν να διαμορφωθεί τελικά υψηλότερα.

Αναβαθμίσεις

Πέρα από τις χωρικές διαφοροποιήσεις και τους περιορισμούς στις κλίνες, το νέο πλαίσιο προτείνει ένα πλέγμα παρεμβάσεων για την ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος με έμφαση στη βιωσιμότητα και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών. Ειδικότερα, εισάγεται η δυνατότητα παροχής κινήτρων για περιβαλλοντική αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων. Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση της ανάπτυξης σύγχρονων μορφών φιλοξενίας χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, όπως οι εγκαταστάσεις κατασκηνώσεων πολυτελούς διαβίωσης (glamping).

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη θεσμοθέτηση ειδικών τελών για τις κορεσμένες, ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες περιοχές. Θα αφορούν το σύνολο της τουριστικής δραστηριότητας (ακόμη και των απλών ενοικιαζόμενων δωματίων), με στόχο τα έσοδα που θα προκύπτουν να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση έργων ανάπλασης και υποδομών που στηρίζουν τον τουρισμό.

Οι κατηγορίες

Τα νησιά (πλην της Εύβοιας και της Κρήτης) χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Στα μεγάλα της «Ομάδας Ι», άνω των 300 τ.χλμ. (Ανδρος, Ζάκυνθος, Θάσος, Κάρπαθος, Κέρκυρα, Κεφαλλονιά, Λέσβος, Λευκάδα, Λήμνος, Νάξος, Ρόδος, Σάμος, Χίος), προβλέπεται, μεταξύ άλλων, καθορισμός ζωνών τουριστικής ανάπτυξης εκτός σχεδίου και προστασία φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος όπου μπορεί να περιορίζεται ή να απαγορεύεται η τουριστική δόμηση. Παρέχονται ακόμη κίνητρα για αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων.

Ανάλογα κίνητρα προτείνονται και για τα 49 νησιά από 20 έως 300 τ.χλμ., της Ομάδας ΙΙ (Μύκονος, Πάρος, Σαντορίνη κ.ά.), με περιορισμούς στην κατασκευή νέων μονάδων σε ξενοδοχεία 3 έως 5 αστέρων. Ιδιοι είναι και οι περιορισμοί για τα νέα καταλύματα στην Ομάδα ΙΙΙ, στην οποία έχουν περιληφθεί τα υπόλοιπα νησιά, καθώς και κάθε επιφάνεια χερσαίου τμήματος στον θαλάσσιο χώρο (μικρότερα από 20 τ.χλμ.). Για τα νησιά κάτω των 1.000 στρ. προτείνεται αποκλειστικά ήπια θαλάσσια αναψυχή.

Οσο για την παράκτια ζώνη της χώρας, προτείνεται πλήρης απαγόρευση διαμορφώσεων και κατασκευών έως και 25 μέτρα από τον αιγιαλό ή, εάν δεν είναι καθορισμένος, από την ακτογραμμή.

Τι επιτρέπεται ανά κατηγορία προορισμών

Τα νέα καταλύματα, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και οι πισίνες

Στις κορεσμένες και ανεπτυγμένες περιοχές θα επιτρέπεται μόνο η κατασκευή νέων καταλυμάτων υψηλών προδιαγραφών 4 και 5 αστέρων/κλειδιών, καθώς και 3 αστέρων/κλειδιών, εφόσον πληρούν την ανώτερη περιβαλλοντική απόδοση. Το ίδιο θα ισχύει και για επεκτάσεις υφιστάμενων μονάδων. Μάλιστα, η περιβαλλοντική κατάταξη των καταλυμάτων προτείνεται να λειτουργεί ως συντελεστής διαβάθμισης των μέγιστων επιτρεπόμενων κλινών ανά περιοχή. Η ανώτερη περιβαλλοντική κατηγορία θα μπορεί να συνεπάγεται προσαύξηση των ορίων δυναμικότητας, με βάση τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.

Στις περιοχές Γ και Δ (αναπτυσσόμενες και πρώιμης ανάπτυξης) θα επιτρέπεται η κατασκευή ή επέκταση καταλυμάτων 3, 4 και 5 αστέρων/κλειδιών, καθώς και 2 αστέρων/κλειδιών, εφόσον πληρούν τα κριτήρια ανώτερης περιβαλλοντικής απόδοσης. Στις ίδιες περιοχές και στην Ε (ενίσχυσης ανάπτυξης) προωθείται η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών με αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, με μετατροπή κτιρίων σε καταλύματα και με νέες μεγαλύτερου μεγέθους επενδύσεις με κίνητρα για τους σημερινούς ιδιοκτήτες ή επενδυτές. Οσο για τις περιοχές ενίσχυσης ανάπτυξης, προβλέπεται η δυνατότητα χορήγησης, μέσω πολεοδομικού σχεδιασμού, πρόσθετων κινήτρων όπως ευνοϊκότεροι όροι δόμησης.

Γενικότερα, για τη χωροθέτηση και αδειοδότηση τουριστικών μονάδων θα απαιτείται Εκθεση Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας για καταλύματα άνω των 50 κλινών σε μικρές (έως 3.000 κατοίκους) ή επιβαρυμένες τουριστικά δημοτικές ενότητες και άνω των 150 κλινών σε μεγαλύτερες περιοχές. Σε ενταγμένες σε πολεοδομικό σχέδιο περιοχές θα πρέπει να τεκμηριώνεται ότι δεν επιβαρύνονται κρίσιμοι δείκτες βιωσιμότητας.

Σχετικά με τις πισίνες, το πλαίσιο παραμένει σε επίπεδο συστάσεων. Εντός νόμιμων τουριστικών εγκαταστάσεων προτείνεται χρήση θαλασσινού νερού, με εξαίρεση τις περιπτώσεις όπου ήδη χρησιμοποιείται ιαματικό ή θερμαινόμενο θαλασσινό νερό.

Οσον αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις (τύπου Airbnb), οι ρυθμίσεις παραμένουν υπό διαβούλευση έως την τελευταία στιγμή. Το σκεπτικό είναι για νεόδμητες κατοικίες στις νησιωτικές περιοχές να μπορεί να αναστέλλεται η καταχώριση και έκδοση νέων Αριθμών Μητρώου Ακινήτων (ΑΜΑ) στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Σε κάθε περίπτωση, η βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων θα μπορεί να περιορίζεται, αναλόγως της κατηγοριοποίησης των περιοχών ή και γεωγραφικών χαρακτηριστικών, βάσει ειδικής μελέτης που, μεταξύ άλλων, θα λαμβάνει υπόψη τα δεδομένα της ΑΑΔΕ.