Η έκρηξη της ακρίβειας συγκεφαλαιώνει το πρόβλημα με τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη
Πριν από λίγο καιρό ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την αύξηση του κατώτατου μισθού, ως μία περίπου πραγματική και σημαντική βελτίωση της θέσης των εργαζομένων. Η αύξηση αυτή ήταν 4,55%.
Την Παρασκευή 8 Μαΐου η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε τον πληθωρισμό για τον Απρίλιο του 2026: 5,4% σε ετήσια βάση. Δηλαδή, η αύξηση που δόθηκε στον κατώτατο μισθό ήδη υπολείπεται της αύξησης του πληθωρισμού, δηλαδή της αύξησης του κόστους ζωής. Σε απλά ελληνικά: της ακρίβειας.
Αυτό φαίνεται και εάν δούμε πως επιμερίζεται. Γιατί θα διαπιστώσουμε ότι για τα λαϊκά στρώματα η πραγματική αύξηση του κόστους ζωής είναι ακόμη μεγαλύτερη. Γιατί η στέγαση (ενοίκια, επισκευές, ηλεκτρικό, φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης κ.λπ.) αυξήθηκε κατά 13.8% σε ετήσια βάση. Γιατί οι μεταφορές (καύσιμα, εισιτήρια κ.λπ.) αυξήθηκαν κατά 10%. Γιατί η κατηγορία «Ξενοδοχεία, καφέ, εστιατόρια» αυξήθηκε κατά 6,1%. Γιατί τα τρόφιμα αυξήθηκαν κατά 4,4%.
Η κυβερνητική δικαιολογία είναι ότι όλα αυτά είναι συγκυριακά, οφείλονται στις γεωπολιτικές αναταράξεις λόγω της σύγκρουσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, και επομένως κάποια στιγμή θα υποχωρήσουν.
Ωστόσο, αυτή είναι η μισή αλήθεια, για να μην πω ακόμη λιγότερη.
Καταρχάς, η χώρα αντιμετώπιζε πρόβλημα ακρίβειας και πριν από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν και το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. Ένα πρόβλημα που καταγράφεται πρωτίστως μέσα από τις αυξήσεις στα προϊόντα όπου κατεξοχήν καταναλώνεται το εισόδημα των λαϊκών στρωμάτων. Και που εκδηλωνόταν ως έκρηξη ακρίβειας και ως στεγαστική κρίση, τουλάχιστον σε πόλεις με μεγάλες αυξήσεις στα ενοίκια και τις τιμές των ενοικίων.
Ήταν αυτό που εδώ και καιρό έχει περιγραφεί ως «τελειώνει ο μισθός πριν τελειώσει ο μήνας».
Όλα αυτά δεν ήταν απλώς το αποτέλεσμα κάποιων αντικειμενικών τάσεων. Η κυβέρνηση αρνείται να πάρει επί της ουσίας μέτρα για την ακρίβεια εδώ και καιρό, πέραν κινήσεων, όπως τα διάφορα «καλάθια» που έχουν όμως μικρό αποτέλεσμα. Αρνείται να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των υπερκερδών, παρότι είναι γνωστό ότι μέρος της ακρίβειας οφείλεται ακριβώς στις αυξήσεις τιμών προϊόντων με βασικό κριτήριο τα υψηλά περιθώρια κέρδους, δεν προωθεί τον ανταγωνισμό και το σπάσιμο των μονοπωλίων, κυρίως γιατί αυτό θα την έφερνε σε σύγκρουση με επιχειρηματικά συμφέροντα τα οποία εκπροσωπεί, και βεβαίως αρνείται επίμονα να μειώσει τους έμμεσους φόρους, παρότι είναι γνωστό ότι είναι οι περισσότερο ταξικοί φόροι, πρωτίστως γιατί την ενδιαφέρει να διευρύνει το χρηματοδοτικό «μαξιλάρι» του δημοσίου, με σκοπό να το χρησιμοποιήσει επιλεκτικά και προεκλογικά.
Όλα αυτά κατέστησαν αυτή την κυβέρνηση εκ προοιμίου ανίκανη να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από μια μείζονα γεωπολιτική αναταραχή με άμεσες επιπτώσεις και στις ενεργειακές ροές. Γιατί τη στιγμή ακριβώς που απαιτούνταν ισχυρές και αποφασιστικές παρεμβάσεις, τόσο με την αξιοποίηση της δημόσιας δαπάνης, όσο και με τη δυνατότητα να μειωθούν έμμεσοι φόροι, ιδίως στα καύσιμα που είναι υπέρογκοι, έτσι ώστε να ανακουφιστούν πραγματικά τα νοικοκυριά, αδράνησε. Κάτι που άλλες χώρες δεν έκαναν και αυτή τη στιγμή έχουν χαμηλότερο πληθωρισμό. Το μόνο που έκανε ήταν αποσπασματικά μέτρα, μικρής αποτελεσματικότητας και το φιλοδώρημα των 500 εκατομμυρίων λόγω υπεραπόδοσης της φορολογίας.
Γιατί το κάνει, όμως, αυτό; Καταρχάς γιατί θέλει να αποφύγει τη σύγκρουση με συμφέροντα που σήμερα κερδοσκοπούν στην εκτίναξη των τιμών ορισμένων προϊόντων. Έπειτα γιατί αυτή η κυβέρνηση δεν θέλει να σπαταλήσει τώρα το «μαξιλάρι», καθώς προφανώς θέλει να το κρατήσει ενόψει εκλογών και να το χρησιμοποιήσει κατά την τελευταία φάση της προεκλογικής εκστρατείας. Και τέλος, γιατί η κυβέρνηση δεν θέλει να αντιμετωπίσει «οριζόντια» την ακρίβεια. Θέλει να έχουμε πληθωρισμό, θέλει ο πολίτης να αγχώνεται πώς θα τα βγάλει πέρα, αλλά την κρίσιμη στιγμή να λαμβάνει μια «βοήθεια» από την κυβέρνηση, με σκοπό να εμπεδώνεται ο συνειρμός ότι στα δύσκολα αυτή η κυβέρνηση θα προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση, μέχρι προφανώς την επόμενη επιδείνωση της κρίσης, με μοναδικό κριτήριο ένας πολίτης αγχωμένος, ενίοτε και απελπισμένος, να λέει «πάλι καλά που μου έδωσαν και αυτά τα ψίχουλα», και αυτό να μετράει και στην εκλογική του συμπεριφορά όταν έρθει η ώρα.
Δηλαδή, καμιά διαρθρωτική παρέμβαση, καμία προσπάθεια να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα περιορίζει την ακρίβεια, καμιά λήψη μέτρων σε σχέση με τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης), καμία πραγματική αναδιανομή εισοδήματος – παρότι αρκετοί επιχειρηματικοί τομείς καταγράφουν κέρδη ρεκόρ –, έτσι ώστε το μόνο που να απομένει να είναι η ελεημοσύνη, το φιλοδώρημα, οι μικρές και αποσπασματικές ενισχύσεις που μόνο σκοπό έχουν να καλλιεργούν μια ιδιότυπη εξάρτηση από την κυβερνητική παράταξη, κατά τον ίδιο τρόπο που η παράταξη αυτή συμπεριφέρεται, όπως έδειξε και η πρόταση για τη συνταγματική αναθεώρηση, ως να πρόκειται να κυβερνάει για πάντα.
Μόνο που το λάθος που κάνει η κυβέρνηση, λάθος που αφετηρία έχει την αλαζονεία της, είναι ακριβώς ότι οι πολίτες δεν πρόκειται να ανεχτούν αυτά τα φιλοδωρήματα που υπολείπονται κατά πολύ των μεγάλων εισοδηματικών απωλειών που έχουν. Ούτε πρόκειται να ανεχτούν να διαχειρίζεται την εξουσία μια κυβέρνηση που έχει συνειδητά αρνηθεί να πάρει μέτρα για την ακρίβεια. Αντιθέτως, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο έχουν κάνει σαφές ότι απαιτούν πολιτική αλλαγή, για να μπορέσει επιτέλους να έρθει στην εξουσία μια κυβέρνηση που να πάρει μέτρα για τη μεσαία τάξη και τα λαϊκά στρώματα και να ανακόψει την τωρινή προϊούσα κοινωνική καταστροφή.
