Το τοπίο δεν είναι απλά ρευστό – θυμίζει κινούμενη άμμο. Παλιά και νέα κόμματα με προσδοκίες αλλά και με προβλήματα, επικοινωνιακές και πολιτικές αδυναμίες και ανοιχτά στοιχήματα (συνοχής π.χ.) κινούνται σε περιβάλλον χωρίς βεβαιότητες. Κάτω από την επιφάνεια υπάρχουν για όλους αθέατες παγίδες, εξού και οι στρατηγικές της κάθε πλευράς θα δοκιμαστούν στην πράξη όσο πυκνώνει ο πολιτικός χρόνος και σε μια εποχή με χαλαρές κομματικές ταυτίσεις. Μοιραία οι εξελίξεις επιταχύνονται και οι αντίπαλοι μπαίνουν σε διάταξη μάχης, καθώς απομένει λιγότερο από ένας χρόνος για την εθνική αναμέτρηση, ακόμα κι αν οι κάλπες στηθούν το 2027.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η ΝΔ, υπό το βάρος της κυβερνητικής φθοράς, κοιτάζουν τόσο στα αριστερά τους όσο και δεξιότερα, ύστερα από τις ανακοινώσεις δύο νέων κομμάτων, του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού, κι ενόσω φαίνεται να κυοφορείται άλλο ένα, του Αντώνη Σαμαρά: θεωρούν ότι το ενδεχόμενο εκλογικού αιφνιδιασμού παρέσυρε τελικά τους αντιπάλους τους σε βιαστικές κινήσεις χωρίς προετοιμασία. Επιδιώκουν συγκρίσεις με τον Τσίπρα α λα 2019 και 2023.
Αντεπιτίθενται με τη γραμμή ότι «η χώρα έχει πειραματιστεί με αυτόκλητους σωτήρες» απέναντι σε όσους επιδιώκουν να ενεργοποιήσουν το θυμικό των ψηφοφόρων, όπως πιστεύουν για την «Ελπίδα» της Καρυστιανού. Και θέλουν να παρασύρουν το ΠΑΣΟΚ πιο αριστερά. Ο Νίκος Ανδρουλάκης και το ΠΑΣΟΚ ανοίγουν διμέτωπο (με Μητσοτάκη και Τσίπρα), κοιτάζοντας σταθερά στον πολιτικό στόχο να αποτελούν τον βασικό πόλο έκφρασης του προοδευτικού χώρου και στον εκλογικό στόχο της νίκης «έστω με μία ψήφο διαφορά» από τη ΝΔ. Ο Αλέξης Τσίπρας με διμέτωπο αγώνα κι εκείνος (απέναντι σε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) και με πήχη τη νίκη στις εκλογές θέλει με την ΕΛΑΣ να λειτουργήσει ως κύριος εκφραστής του προοδευτικού χώρου. Η δική του κίνηση δε, έχει δημιουργήσει κατάσταση ασφυξίας σε ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά. Και η Μαρία Καρυστιανού διεκδικεί για την «Ελπίδα» τον τίτλο ενός κινήματος, προσπαθώντας να βρει ρυθμό και ελπίζοντας σε ανοδική, όχι φθίνουσα πορεία, όταν στο παζλ προστεθούν πρόσωπα και θέσεις.
Μαξίμου: Οι προσδοκίες, οι φόβοι, οι ευχές και οι σχεδιασμοί
Στο Μέγαρο Μαξίμου κινούνται στον άξονα «μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση». Οπως πιστεύουν, η αναταραχή από τον συνεχή κατακερματισμό στην αντιπολίτευση ή, με τα λόγια του Κυριάκου Μητσοτάκη, η «πολιτική Βαβέλ» δεν φέρνει τίποτα θαυμάσιο στα μάτια των πολιτών. Για αρχή, συμβαίνει κάτι που εύχονταν καιρό: ένα ξεκαθάρισμα τοπίου ώστε να γνωρίζουν ποιοι είναι οι αντίπαλοί τους και πού στέκεται ο καθένας. Εξού και ο Μητσοτάκης δίνει στίγμα συγκρίσεων, αντιπαραβάλλοντας το «”να φύγει η κυβέρνηση” που δεν συνιστά πολιτική πρόταση» των αντιπάλων του και το γαλάζιο μότο «το είπαμε, το κάνουμε – και θα κάνουμε περισσότερα ακόμα» στη βάση του κυβερνητικού σχεδίου. Εν αναμονή δημοσκοπήσεων μετά του Αγίου Πνεύματος, στο Μαξίμου εκτιμούν ότι θα χρειαστούν κι άλλες μέρες για ασφαλέστερες αναλύσεις της δυναμικής των νέων κομμάτων, αφότου καθίσει η σκόνη από τη δημιουργία τους. Ηδη όμως ξεδιπλώνουν τη στρατηγική τους και, αν χρειαστεί, θα την αναθεωρήσουν.
Εκτίμησή τους (και βασική προσδοκία) είναι ότι όσο πιο «σύνθετη» γίνεται η εσωτερική πολιτική σκηνή και όσο ξεσπά κόντρα για τη δεύτερη θέση τόσο περισσότερο βοηθιέται η ΝΔ στα μάτια των μετριοπαθών ψηφοφόρων στους οποίους πασχίζει να απευθυνθεί. Ενδεικτικές οι αποστροφές στελεχών ότι «πήγαν περίπατο το rebranding Τσίπρα και ο στόχος του Κέντρου» και, ταυτόχρονα, η προσπάθεια της ΝΔ να σπρώχνει το ΠΑΣΟΚ στα αριστερά.
«Τι να πω για το όνομα, φαντάζομαι το ΕΑΜ το άφησε στον κ. Πολάκη» σχολίασε δηκτικά ο Μητσοτάκης για την ΕΛΑΣ του Τσίπρα (στο συνέδριο ygeiamou.gr). Είναι ειλημμένη απόφαση για προοδευτικές επιθέσεις στον Τσίπρα, παρότι υπάρχουν γαλάζιες φωνές που λένε ότι απαιτείται προσοχή, διότι αφηγήματα, φόβητρα και διακυβεύματα που έπιασαν σε τμήματα του εκλογικού σώματος το 2023 δεν είναι προδιαγεγραμμένο ότι θα περάσουν ξανά, ύστερα από άλλη μία τετραετία διακυβέρνησης. Αλλωστε, ως αστάθμητοι παράγοντες λειτουργούν η «Ελπίδα» της Μαρίας Καρυστιανού αλλά και μια πιθανή κίνηση του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος ετοιμάζει νέα παρέμβαση στις 5 Ιουνίου από την Κρήτη. Ακριβέστερα, για το τελευταίο αγωνιούν περισσότερο στη ΝΔ, στο φόντο των διαχωριστικών γραμμών εκ μέρους και του Κώστα Καραμανλή, καθώς παρασκηνιακά οι γαλάζιοι ομολογούν ότι προβληματίζονται για τη ζημιά στη γαλάζια (εκλογική) συσπείρωση.
ΠΑΣΟΚ: Ο μονόδρομος, το στοίχημα, οι δελφίνοι και ο διμέτωπος
Η ανθρωπογεωγραφία στη χθεσινή εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ για την τοπική αυτοδιοίκηση, που σε μια κανονική περίοδο ίσως να μη συγκέντρωνε το πλήθος στελεχών που βρέθηκαν εκεί, δείχνει τη διάθεση και την αντίληψη που επικρατεί αυτές τις μέρες στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης: κανείς δεν θέλει να δει τη δημιουργία της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα να αποτελεί τροχοπέδη για τον στόχο του ΠΑΣΟΚ – που συνεχίζει να είναι η πρώτη θέση «έστω και με μία ψήφο» από τη ΝΔ και η έκφραση του προοδευτικού χώρου ως πρωταγωνιστικού πόλου. Για να το πετύχει, η σύγκρουση με την κυβέρνηση είναι μονόδρομος – και μάλιστα σκληρή σύγκρουση, με επιλογές που ίσως ξενίζουν και το κεντρώο ενδιάμεσο ακροατήριο, όπως το «παρών» στην ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα.
Το στοίχημα, λένε στελέχη που έχουν αντιμετωπίσει ξανά τον Τσίπρα, είναι να «μην αγχωθούμε» με τις πρώτες δημοσκοπήσεις, να μη γίνουν σπασμωδικές κινήσεις, καθώς εκτιμούν πως το αποτέλεσμα στην κάλπη θα είναι υπέρ τους – η συσπείρωση είναι τέτοια που ακόμα και οι «δελφίνοι», οι διάφορες εσωκομματικές τάσεις, έχουν επιλέξει να δείχνουν εικόνα ενότητας: παρόντες χθες ήταν οι εκπρόσωποι όλων των βασικών πόλων του κόμματος, κεντρώων ή πιο αριστερών. Αυτό δεν σημαίνει πως διαφορετικές εκτιμήσεις ή απόψεις δεν υπάρχουν, όμως στο ΠΑΣΟΚ τουλάχιστον μέχρι να κάτσει η σκόνη της αναταραχής στην αντιπολίτευση και να φανεί το νέο σκηνικό, δεν έχουν διάθεση να απασχολήσουν εσωκομματικά.
Αναπόφευκτα, ο αγώνας θα έχει μια μορφή διμέτωπου, καθώς και μόνο ο τρόπος που ο Τσίπρας «τσουβάλιασε» τη ΝΔ με το ΠΑΣΟΚ, μιλώντας για τα «παλιά κόμματα της Μεταπολίτευσης» και τα χρέη τους στις τράπεζες, αναγκάζει τη Χαριλάου Τρικούπη να απαντήσει: «Ο αγώνας για μια Ελλάδα δικαιοσύνης, αξιοπρέπειας και προοπτικής δεν ανήκει σε κανέναν “αναντικατάστατο”», σχολίασε στην ομιλία του ο Νίκος Ανδρουλάκης. «Δεν ανήκει σε κανέναν κακό αντιγραφέα. Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από one man show και ακριβοπληρωμένες επικοινωνιακές καμπάνιες», τόνισε, σημειώνοντας πως η δύναμη του ΠΑΣΟΚ πηγάζει «από τον λαό, για τον λαό» και όχι «από τη διαπλοκή για τη διαπλοκή».
ΕΛΑΣ: Οι εντυπώσεις, οι αντιδράσεις και ο κρυφός πόθο
Το συγκεντρωμένο πλήθος στο Θησείο, αλλά και οι αντιδράσεις για το όνομα του νέου κόμματος, θετικές – αρνητικές, έφεραν χαμόγελα στην Αμαλίας – η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα και η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ, που δουλευόταν εδώ και καιρό σε κάθε επίπεδο, στέφθηκε, στα μάτια των στελεχών στο πλάι του πρώην πρωθυπουργού, με απόλυτη επιτυχία. Εκτιμούν πως τις επικοινωνιακές εντυπώσεις τις έχουν κερδίσει, έχουν κάνει δηλαδή το πρώτο βήμα για να γίνει ο νέος σχηματισμός άμεσα γνωστός στο ευρύ κοινό. Το επόμενο διάστημα, όμως, είναι το οργανωτικά κρίσιμο, καθώς η Αμαλίας επιδιώκει να γνωρίσει στους ψηφοφόρους νέα πρόσωπα που θα μπουν στην πρώτη γραμμή, ώστε το εγχείρημα να μη θεωρηθεί συνέχεια του ΣΥΡΙΖΑ ή ένας «ΣΥΡΙΖΑ 2.0». Αυτό όμως δεν σημαίνει πως αργά ή γρήγορα δεν θα έρθουν αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο κάτι τέτοιο να προκύψει, όσο το σκηνικό σε ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά θα ξεδιαλύνει, αλλά και με τις 300 υπογραφές που θα κατατεθούν μαζί τη Διακήρυξη στον Αρειο Πάγο, μπορεί ακόμα και σήμερα, οι οποίες σύμφωνα με πληροφορίες περιλαμβάνουν πρώην στελέχη και πρώην βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι ωστόσο δεν κατείχαν θέσεις ευθύνης στην Κουμουνδούρου ή στην Πατησίων. Ενδεχομένως ο κρυφός πόθος στην ΕΛΑΣ είναι αυτά τα ζητήματα να «αυτορρυθμιστούν» ή να τα υπερβεί το ρεύμα που θα δημιουργείται σταδιακά – παρότι οι αντιστάσεις, τόσο από το ΠΑΣΟΚ όσο και από τις υπόλοιπες αριστερές δυνάμεις, είναι ισχυρές.
Για να γυρίσουν τις πιθανότητες με το μέρος τους, δηλαδή για να λειτουργήσουν εκείνοι ως κύριος εκφραστής του προοδευτικού χώρου, στην Αμαλίας θέλουν να εκμεταλλευτούν τη «φόρα» των πρώτων ημερών και των πρώτων δημοσκοπήσεων για να δημιουργήσουν την εντύπωση αναδιάρθρωσης του πολιτικού σκηνικού. Και θα εκμεταλλευτούν το πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα, που εκτιμούν πως είναι το μεγαλύτερο όπλο τους – με βάση και τους δείκτες δημοφιλίας και καταλληλότητας σε σχέση με τους υπόλοιπους ηγέτες.
Ελπίδα για τη Δημοκρατία: Το έλλειμμα, τα πρόσωπα, οι απουσίες και το πλεονέκτημα
Η είσοδος της Μαρίας Καρυστιανού στον πολιτικό στίβο συνοδεύεται από ορισμένες αδυναμίες του νέου της κόμματος, αλλά και από κάποιους «άσους» που έχει κρυμμένους στο μανίκι της και μένει να δούμε πώς και πότε θα χρησιμοποιήσει. Από τη μία, η Καρυστιανού δεν διαθέτει εμπειρία στην πολιτική, ενώ η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δεν έχει δημοσιεύσει ακόμη εξειδικευμένες προγραμματικές θέσεις, ενώ βρίσκεται σε αναζήτηση στελεχών.
Παρόλο που το περιβάλλον της προέδρου αναφέρει ότι πρόσωπα και θέσεις θα ανακοινώνονται σταδιακά, δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν πως οι δύο αυτοί παράγοντες κρατούν μακριά από τα τηλεοπτικά πλατό τόσο την ίδια όσο και τα στελέχη της. Διότι ελλοχεύει ο κίνδυνος να εγκλωβιστούν σε προσωπικές απόψεις στελεχών, κάτι που φάνηκε και σε πρόσφατες τηλεοπτικές εμφανίσεις μελών της Ελπίδας. Επειτα, τόσο από την ιδρυτική εκδήλωση, όσο και από τις μετέπειτα κομματικές διεργασίες, είναι έκδηλη μια ασυνεννοησία και αμηχανία ως προς τις πρωτοβουλίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κατάθεση της διακήρυξης στον Αρειο Πάγο αναβλήθηκε δύο φορές μέχρι να γίνει τελικά προχθές.
Ολα αυτά μπορούν βέβαια να χρησιμοποιηθούν και υπέρ του νέου φορέα, ο οποίος «λανσάρει» τη διαφορετικότητά του σε σχέση με κόμματα «παλαιού τύπου» και διεκδικεί τον τίτλο του κινήματος που διατηρεί οργανική σχέση με τη βάση. Παρόλο που το κόμμα είναι φανερά προσωποκεντρικό, η Καρυστιανού είναι ένα πολιτικά άφθαρτο πρόσωπο, που όχι απλώς δεν της χρεώνεται κάτι, αλλά σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις εμφανίζεται ως υπολογίσιμη πολιτική δύναμη.
Τέλος, η Μαρία Καρυστιανού, ως μητέρα θύματος της τραγωδίας των Τεμπών, ήταν «ορόσημο» που κατέβασε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες στους δρόμους. Τώρα επιχειρεί να τους κατεβάσει στις κάλπες. Και στο επιτελείο της, πάντως, αναγνωρίζουν ότι αυτά τα δύο διαφέρουν άρδην.
