Η δημογραφική κρίση στην ελληνική περιφέρεια βρέθηκε στο επίκεντρο ημερίδας με θέμα «Το Δημογραφικό Πρόβλημα στην Ελλάδα: Χίος, Ψαρά, Οινούσσες – τα νησιά-σύνορα που δοκιμάζονται από το δημογραφικό», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Χίου.
Η διοργάνωση έγινε από το Ithaca Demographic Forum, το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων και την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, υπό την αιγίδα του Δήμου Χίου. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, επισημάνθηκε ότι «σε πολλές περιοχές της ελληνικής περιφέρειας δεν υπάρχουν πια ζευγάρια αναπαραγωγικής ηλικίας», αποτυπώνοντας τη δραματική διάσταση του προβλήματος.
Επιστήμονες και εκπρόσωποι της Πολιτείας τόνισαν πως η υπογεννητικότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η ερήμωση των ακριτικών περιοχών συνιστούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα. Υπογράμμισαν την ανάγκη για άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν τη συνοχή των τοπικών κοινωνιών.
Το στίγμα της δημογραφικής συρρίκνωσης
Ο Βύρων Κοτζαμάνης, ομότιμος καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής στο Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, ανέφερε ότι η Χίος αποτελεί «μικρογραφία της Ελλάδας». Όπως σημείωσε, ο πληθυσμός συγκεντρώνεται κυρίως στην κεντρική ενότητα, γεγονός που αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στο κέντρο και τις απομακρυσμένες περιοχές.
Παρά την ελαφρώς καλύτερη εικόνα που εμφανίζει η Χίος, αυτό δεν οφείλεται σε υψηλότερη γεννητικότητα, αλλά στη μείωση των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας στις περιφερειακές ενότητες. Ο ίδιος επισήμανε ότι το 2024 στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν 185 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, στοιχείο που καταδεικνύει την ένταση της κρίσης.
Οι τοπικές φωνές και τα στοιχεία
Ο δήμαρχος Χίου, Γιάννης Μαλαφής, ανέφερε ότι «έχει διαρραγεί ο περιφερειακός κοινωνικός ιστός», κάνοντας λόγο για έναν «υδροκεφαλισμό» που απαιτεί στοχευμένες πολιτικές για ισόρροπη ανάπτυξη. Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της, η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, Έλενα Ράπτη, υπογράμμισε τη σημασία της συζήτησης γύρω από το δημογραφικό και την ανάγκη στήριξης της οικογένειας και της νέας γενιάς.
Ο βουλευτής Χίου της Νέας Δημοκρατίας, Νότης Μηταράκης, σημείωσε ότι το δημογραφικό είναι ζήτημα που αφορά όχι μόνο την Ελλάδα αλλά και τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Από την πλευρά του, ο βουλευτής Χίου του ΠΑΣΟΚ, Σταύρος Μιχαηλίδης, επισήμανε την ανάγκη για πιο ουσιαστικά μέτρα και σταθερές παρεμβάσεις, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το πρόβλημα.
Ο αντιδήμαρχος Χίου και πρόεδρος των Τριτέκνων του νησιού, Αργύρης Γιαμάς, παρουσίασε στοιχεία που δείχνουν τη συνεχή πληθυσμιακή μείωση. Ο πληθυσμός της Χίου, όπως είπε, έχει μειωθεί από περίπου 130.000 κατοίκους πριν από τη Σφαγή της Χίου σε 50.361 σήμερα, ενώ στις Οινούσσες και τα Ψαρά καταγράφονται μόλις 911 και 420 κάτοικοι αντίστοιχα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η μείωση του μαθητικού πληθυσμού. Τα παιδιά στα νηπιαγωγεία της Χίου αναμένεται να μειωθούν από 944 το 2020-2021 σε 761 το 2026-2027, ποσοστό πτώσης 19,38%.
Αναπαραγωγική υγεία και ενημέρωση
Ο Γιώργος Πατούλης, πρόεδρος του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων και του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, παρουσίασε στοιχεία που δείχνουν τη σταθερή συρρίκνωση του παραγωγικού και αναπαραγωγικού πυρήνα της χώρας. Το 1970 αντιστοιχούσαν 2,4 γεννήσεις ανά γυναίκα, ενώ το 2024 ο δείκτης έπεσε στις 1,24 γεννήσεις ανά γυναίκα.
Ο Κωνσταντίνος Πάντος, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, στάθηκε στη σημασία της πρόληψης και της ενημέρωσης για τη γονιμότητα. Όπως ανέφερε, «η ταχύτερα αυξανόμενη ηλικιακή ομάδα που κάνει ή προσπαθεί να κάνει παιδί είναι πλέον οι γυναίκες και τα ζευγάρια άνω των 40 ετών», γεγονός που περιορίζει τις πιθανότητες για δεύτερο ή τρίτο παιδί.
Η πρόεδρος του Ithaca Demographic Forum, Ζωή Ηλιοδρομίτη, τόνισε ότι το δημογραφικό αφορά το μέλλον των κοινωνιών, ενώ ο ομότιμος καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ, Γεώργιος Κρεάτσας, επεσήμανε τη σημασία της ενημέρωσης για τη γονιμότητα από νεαρή ηλικία.
Η ανάγκη για κοινή δράση
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, πραγματοποιήθηκε και συνάντηση στις Οινούσσες, όπου ο δήμαρχος Γιώργος Δανιήλ ενημέρωσε τους συνδιοργανωτές για τις δημογραφικές προκλήσεις του νησιού. Η ημερίδα κατέληξε στην ανάγκη συντονισμένης δράσης Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις που θα στηρίξουν τους νέους ανθρώπους και τις οικογένειες, ανατρέποντας το αρνητικό δημογραφικό ισοζύγιο.
