• Με τη σύμβαση που υπογράφηκε προβλέπονται συστηματικές επισκέψεις ιατρικών κλιμακίων σε δεκάδες νησιά και απομακρυσμένες περιοχές, εκεί όπου λείπουν κέντρα υγείας ή ιδιώτες γιατροί ειδικοτήτων. Η χρηματοδότηση καλύπτεται κυρίως από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ενώ οι παρεχόμενες υπηρεσίες είναι δωρεάν για τους κατοίκους
- Του Δαμιανού Αθανασίου
Ενα από τα χρόνια προβλήματα της Δωδεκανήσου, η έλλειψη ειδικευμένων γιατρών στα μικρά και απομακρυσμένα νησιά, μπαίνει σε νέα τροχιά αντιμετώπισης. Με προγραμματική σύμβαση που τέθηκε σε ισχύ από την ημέρα της υπογραφής της, στις 29 Μαΐου 2026, τρεις φορείς δεσμεύονται να φέρουν γιατρούς πολλών ειδικοτήτων εκεί όπου ο τοπικός πληθυσμός σήμερα αναγκάζεται να μετακινηθεί ακόμη και για μια απλή εξέταση. Η συμφωνία αφορά στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και στην προληπτική ιατρική και έχει ορίζοντα υλοποίησης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Τη σύμβαση συνομολογούν η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου, γνωστή ως ΠΕΔΝΑ, και η Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «ΓΑΛΗΝΟΣ», η οποία αναλαμβάνει τον ρόλο του φορέα υλοποίησης. Καθένας από τους συμβαλλόμενους κρατά συγκεκριμένο μερίδιο ευθύνης, από τη χρηματοδότηση και την υλικοτεχνική υποδομή μέχρι την οργάνωση και τη λειτουργία των ιατρικών ομάδων.
Ποια νησιά καλύπτει το πρόγραμμα
Το πεδίο εφαρμογής είναι ευρύ. Στη σύμβαση κατονομάζονται η Χάλκη, η Τήλος, η Σύμη, το Καστελλόριζο, οι Λειψοί, το Αγαθονήσι, η Πάτμος, η Κάρπαθος, η Αστυπάλαια, η Κάσος, η Νίσυρος, η Ψέριμος και η Τέλενδος, η Κως, η Κάλυμνος και η Ρόδος. Πέρα από τους ίδιους τους οικισμούς, οι αποστολές προβλέπεται να φτάνουν και σε σχολεία, σε απομακρυσμένα χωριά, σε μικρονήσια και σε ιδρύματα της περιοχής, καθώς και οπουδήποτε αλλού το επιβάλλουν οι συνθήκες και δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι γιατροί.
Η λογική είναι σαφής. Οι επισκέψεις θα γίνονται ανάλογα με τις πραγματικές ελλείψεις κάθε νησιού, με βάση τη διαθεσιμότητα από τους ιατρικούς συλλόγους και τις υποδείξεις των τοπικών γιατρών, όπου αυτοί υπάρχουν. Σημαντικό ρόλο παίζει και η εφοδιαστική πραγματικότητα του νησιωτικού χώρου, αφού λαμβάνονται υπόψη τα δρομολόγια των μέσων μεταφοράς και ο καιρός. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, σε περίπτωση απαγορευτικού δελτίου προς κάποιο νησί δίνεται η δυνατότητα το κλιμάκιο να κατευθυνθεί σε άλλο προορισμό, ώστε να μην ακυρώνεται η αποστολή.
Δεκαοκτώ ειδικότητες και η δυνατότητα για περισσότερες
Το εύρος των ιατρικών ειδικοτήτων που μπορούν να ενεργοποιηθούν είναι από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της σύμβασης. Στο κείμενο απαριθμούνται παθολόγος, γενικός ιατρός, καρδιολόγος, παιδίατρος, οφθαλμίατρος, ορθοπεδικός, γυναικολόγος, ωτορινολαρυγγολόγος, χειρουργός, δερματολόγος, οδοντίατρος, ψυχίατρος, νευρολόγος, πνευμονολόγος, ρευματολόγος, ενδοκρινολόγος, ουρολόγος και αγγειολόγος. Πρόκειται για 18 ειδικότητες, με τη ρητή πρόβλεψη ότι στις αποστολές μπορεί να συμμετέχει και οποιαδήποτε άλλη ειδικότητα ιατρικού ή νοσηλευτικού προσωπικού κριθεί αναγκαία.
Οι γιατροί δεν θα προέρχονται από έναν μόνο φορέα. Σύμφωνα με τη σύμβαση, μπορεί να αντλούνται από τους ιατρικούς συλλόγους Ρόδου, Κω και Καλύμνου, από συλλόγους άλλων νομών ή ακόμη και από εθελοντικές ιατρικές οργανώσεις. Έτσι αφήνεται περιθώριο ευελιξίας ώστε να καλύπτονται κενά που σήμερα παραμένουν ανοιχτά.
Δωρεάν υπηρεσίες και ποιος πληρώνει τι
Το σκέλος που αφορά στον πολίτη είναι ξεκάθαρο. Οι ιατρικές υπηρεσίες παρέχονται δωρεάν στους ωφελούμενους. Η «ΓΑΛΗΝΟΣ» αναλαμβάνει την αμοιβή των γιατρών, την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης και διαμονής, ενώ στις περιπτώσεις που δεν καταβάλλεται αμοιβή καλύπτει και τα έξοδα διατροφής.
Η δράση δεν περιορίζεται στις κατά τόπους εξετάσεις. Προβλέπεται ότι ομάδα ειδικευμένων γιατρών ή και μεμονωμένος ιατρός θα πραγματοποιεί, σε προκαθορισμένα διαστήματα, επισκέψεις στις Μονάδες Κοινωνικής Φροντίδας της Δωδεκανήσου, καθώς και στα αγροτικά ιατρεία απομακρυσμένων χωριών της Ρόδου που δεν διαθέτουν γιατρό ειδικότητας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε ειδικευμένο οδοντίατρο για άτομα με αναπηρία, ο οποίος θα αναλάβει θέματα περίθαλψης σε παιδιά και ενήλικες με αναπηρία στις Μονάδες Κοινωνικής Φροντίδας.
Παράλληλα, η εταιρεία αναλαμβάνει με εξειδικευμένους επιστήμονες και υγειονομικό προσωπικό τη διενέργεια διαλέξεων σε σχολεία και ιδρύματα για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα υγείας, με έκδοση φυλλαδίων, προβολή τηλεοπτικών σποτ και αναρτήσεις στα μέσα ενημέρωσης.
Ο ρόλος των εθελοντών αιμοδοτών
Στις αποστολές δίνεται και κοινωνική διάσταση πέρα από την καθαρά ιατρική. Στα κλιμάκια μπορούν να συμμετέχουν σύμβουλοι αιμοδοτών, τεχνολόγοι ιατρικών εργαστηρίων, παρασκευαστές και επισκέπτες υγείας του Συλλόγου Εθελοντών Αιμοδοτών Ρόδου «Άγιος Εφραίμ». Οι συγκεκριμένοι σύμβουλοι δεν θα λαμβάνουν καμία αμοιβή ή άλλη μορφή αποζημίωσης για τη συμμετοχή τους. Αποστολή τους θα είναι η ενημέρωση των πολιτών σε θέματα αιμοδοσίας, η προσέλκυση νέων εθελοντών, η ενθάρρυνση της τακτικής εθελοντικής αιμοδοσίας και η διάδοση στην νέα γενιά της ιδέας της μη αμειβόμενης αιμοδοσίας, της δωρεάς μυελού των οστών και βλαστοκυττάρων.
Για τις ανάγκες των μετακινήσεων προβλέπεται επιπλέον η δυνατότητα ενοικίασης οχήματος τύπου μίνι βαν, με οδηγό, ώστε να εξυπηρετείται το ιατρικό κλιμάκιο και να μεταφέρεται ο ιατρικός εξοπλισμός κατά τη διάρκεια των αποστολών στα νησιά.
Ο προϋπολογισμός και η κατανομή ανά νησί
Ο συνολικός προϋπολογισμός της σύμβασης ανέρχεται σε 170.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Το μεγαλύτερο μέρος, έως 150.000 ευρώ, χρηματοδοτεί η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου για τις δράσεις που υλοποιεί η «ΓΑΛΗΝΟΣ». Το έργο είναι ενταγμένο στο Τεχνικό Πρόγραμμα της Περιφέρειας για το 2026. Από τα υπόλοιπα, η ΠΕΔΝΑ συμμετέχει με προσωπικό αξίας 10.000 ευρώ και η «ΓΑΛΗΝΟΣ» επίσης με προσωπικό αξίας 10.000 ευρώ. Το ποσό προς την εταιρεία θα καταβάλλεται σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο των δράσεων, η οποία θα βεβαιώνεται από την αρμόδια επιτροπή παρακολούθησης.
Στο παράρτημα της σύμβασης αποτυπώνεται και η ενδεικτική κατανομή του ποσού των 150.000 ευρώ. Στη Χάλκη και την Τήλο προβλέπονται από 7.000 ευρώ, στη Σύμη, στο Καστελλόριζο, στη Νίσυρο, στους Λειψούς και στον Δήμο Πάτμου από 8.000 ευρώ, στο Αγαθονήσι 3.000 ευρώ, στην Κάρπαθο 5.000 ευρώ, στην Κάσο 8.000 ευρώ, στην Αστυπάλαια 4.000 ευρώ, στη Ρόδο 4.500 ευρώ, στην Κω 5.000 ευρώ και στον Δήμο Καλύμνου, με την Ψέριμο και την Τέλενδο, 4.500 ευρώ. Σε αυτό το κόστος περιλαμβάνονται τα έξοδα μετακίνησης, τα έξοδα διαμονής και η αμοιβή του ιατρικού κλιμακίου. Δύο ακόμη κατηγορίες απορροφούν σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού, καθώς η ενημέρωση των πολιτών σε θέματα υγείας υπολογίζεται σε 30.000 ευρώ και η συνεργασία με άλλο επιστημονικό φορέα για δράσεις προληπτικής ιατρικής στον γενικό πληθυσμό σε 32.000 ευρώ. Όπως διευκρινίζεται, τα ποσά αυτά είναι ενδεικτικά και μπορούν να τροποποιηθούν με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας και έγκριση της Επιτροπής Παρακολούθησης.
Ποιος αναλαμβάνει τι
Η κατανομή των υποχρεώσεων είναι αναλυτική. Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου χρηματοδοτεί το έργο, παρακολουθεί το φυσικό και οικονομικό του αντικείμενο, ελέγχει τα δικαιολογητικά για την εκκαθάριση και την έκδοση των ενταλμάτων και δεσμεύεται να διευκολύνει με κάθε τρόπο την υλοποίηση. Αν χρειαστεί η συνδρομή και άλλων φορέων του δημόσιου τομέα, αναλαμβάνει να βοηθήσει στην εξασφάλισή της.
Η ΠΕΔΝΑ έχει επωμιστεί τη συγκέντρωση στοιχείων για τις ανάγκες των νησιών σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την εξασφάλιση της υλικοτεχνικής υποδομής, δηλαδή δημοτικών εγκαταστάσεων και ιατρείων για την εξέταση των ασθενών, την πρόσβαση των γιατρών σε υπολογιστές, τηλεπικοινωνίες και διαδίκτυο, καθώς και τη δημοσιοποίηση του προγράμματος των επισκέψεων στους κατοίκους. Διαθέτει επιπλέον προσωπικό για χρονικό διάστημα έως ενός έτους.
Η «ΓΑΛΗΝΟΣ», ως φορέας υλοποίησης, έχει την ευθύνη της εξασφάλισης, οργάνωσης και λειτουργίας της ομάδας των γιατρών που θα επισκέπτονται τα νησιά, παρέχει τεχνική υποστήριξη και διοικητική διευκόλυνση και διαθέτει διοικητικό προσωπικό για τις ανάγκες του έργου.
Παρακολούθηση, διάρκεια και νομικό πλαίσιο
Για τον έλεγχο της πορείας του έργου συστήνεται τριμελής επιτροπή παρακολούθησης, με από έναν εκπρόσωπο από κάθε συμβαλλόμενο και τους αναπληρωτές τους, ενώ χρέη γραμματέα εκτελεί υπάλληλος της εταιρείας. Έργο της επιτροπής είναι η αξιολόγηση και παρακολούθηση του προγράμματος και η βεβαίωση της τήρησης των όρων. Στην ίδια επιτροπή ανατίθεται και η επίλυση τυχόν διαφορών ως προς την ερμηνεία και την εφαρμογή της σύμβασης, με την απόφαση να πρέπει να λαμβάνεται ομοφώνως και, αν αυτό δεν είναι εφικτό, με την πλειοψηφούσα γνώμη. Αρμόδια για τις διαφορές που δεν επιλύονται με αυτόν τον τρόπο ορίζονται τα δικαστήρια της Ρόδου.
Η σύμβαση ισχύει από την υπογραφή της και λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2027, με αναλυτικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης στο παράρτημα. Διέπεται από τις διατάξεις του Νόμου 3852/2010, ενώ στηρίζεται και στις σχετικές διατάξεις του Νόμου 4071/2012. Κάθε όρος της θεωρείται ουσιώδης, με αποτέλεσμα η αθέτηση οποιουδήποτε σημείου να δίνει σε κάθε συμβαλλόμενο το δικαίωμα να κηρύξει τους υπολοίπους έκπτωτους και να αξιώσει αποκατάσταση κάθε ζημίας. Για κάθε τροποποίηση ή παράταση απαιτείται έγγραφη συμφωνία με την υπογραφή των εκπροσώπων όλων των μερών.
Το διακύβευμα για τα νησιά
Πέρα από τις τυπικές διατυπώσεις, η ουσία της συμφωνίας είναι η προσπάθεια να καλυφθεί ένα κενό που στη Δωδεκάνησο γίνεται αισθητό κάθε φορά που ένας κάτοικος μικρού νησιού χρειάζεται γιατρό ειδικότητας. Με την παρούσα σύμβαση επιχειρείται μια μόνιμη, συστηματική παρουσία ιατρικών κλιμακίων στα νησιά που δεν διαθέτουν κέντρα υγείας ή ιδιώτες γιατρούς ανάλογων ειδικοτήτων, με την προληπτική ιατρική και την ενημέρωση να μπαίνουν στο επίκεντρο μαζί με την περίθαλψη. Η εφαρμογή της θα κριθεί στην πράξη, μέσα στο χρονικό περιθώριο που εκτείνεται έως το τέλος του 2027, και θα δοκιμαστεί στις πραγματικές συνθήκες ενός νησιωτικού συμπλέγματος όπου η απόσταση και ο καιρός παραμένουν διαρκείς προκλήσεις.
Πηγή:www.dimokratiki.gr
