Ο Τραμπ ενισχύει την αμερικανική ναυτική και αεροπορική δύναμη στη Μέση Ανατολή, ενώ Ιράν και Ρωσία ανακοίνωσαν κοινές ναυτικές ασκήσεις για «να αποτρέψουν οποιαδήποτε μονομερή ενέργεια»
«Μπαρούτι» μυρίζει για ακόμη μια φορά η Μέση Ανατολή, με τις ΗΠΑ να προχωρούν σε νέες απειλές κατά του Ιράν, μετά τον δεύτερο γύρο πυρηνικών συνομιλιών, ενώ αυξάνουν τη στρατιωτική τους παρουσία (αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις) στην περιοχή.
Σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει τουλάχιστον 13 πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή, ανάμεσά τους το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, εννέα αντιτορπιλικά και τρεις φρεγάτες. Παράλληλα, το USS Gerald Ford, το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο, κατευθύνεται προς τον Κόλπο. Η ταυτόχρονη παρουσία δύο αεροπλανοφόρων στην περιοχή θεωρείται εξαιρετικά σπάνια και παραπέμπει σε περίοδο προετοιμασίας για επιχειρήσεις υψηλής έντασης.
Δεκάδες ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού και περισσότερα από 50 επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη βρίσκονται επίσης στην περιοχή, σύμφωνα με τους New York Times. Την ίδια στιγμή, το Πεντάγωνο απομακρύνει μέρος του προσωπικού του από τη Μέση Ανατολή για να αποφευχθούν πιθανά αντίποινα σε περίπτωση που οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε πλήγμα, μετέδωσε το CBS, επικαλούμενο πολλούς αξιωματούχους.
Τα σενάρια για την αμερικανική επίθεση στο Ιράν
Πολλά ξένα ειδησεογραφικά μέσα, επικαλούμενα ανώνυμες πηγές μετέδωσαν την Τετάρτη, ότι ο αμερικανικός στρατός είναι έτοιμος για για πιθανά πλήγματα κατά του Ιράν ήδη από αυτό το Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη λάβει οριστική απόφαση για το αν θα προχωρήσει σε επίθεση. Σύμφωνα με τους New York Times, CBS News και CNN, ο αμερικανικός στρατός έχει συγκεντρώσει επαρκείς αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή ώστε να μπορέσει να εξαπολύσει επίθεση τις επόμενες ημέρες.
Το Reuters, επικαλούμενο ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που δεν κατονομάζεται, έδωσε ελαφρώς διαφορετικό χρονοδιάγραμμα, αναφέροντας ότι κορυφαίοι σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ ενημερώθηκαν σε σύσκεψη στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων (Situation Room) του Λευκού Οίκου την Τετάρτη ότι όλες οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή θα πρέπει να βρίσκονται στις θέσεις τους έως τα μέσα Μαρτίου.
«Ο πρόεδρος διέταξε τη συνεχιζόμενη ενίσχυση στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της άφιξης της δεύτερης ομάδας αεροπλανοφόρου. Όλες οι δυνάμεις θα πρέπει να βρίσκονται στη θέση τους μέχρι τα μέσα Μαρτίου», είπε ο ανώτερος αξιωματούχος. Ο ίδιος ανέφερε πάντως ότι το Ιράν συμφώνησε κατά τις συνομιλίες στη Γενεύη να υποβάλει γραπτή πρόταση για την αντιμετώπιση των ανησυχιών της Ουάσινγκτον για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Αναλυτές στο Axios ανέφεραν ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι «πιο κοντά σε έναν μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή από όσο έχουν συνειδητοποιήσει οι Αμερικανοί». Πληροφορίες και της εμιρατινής εφημερίδας «The National» αναφέρουν ότι μια αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν σχεδιάζεται να είναι «μαζική», με πιθανή διάρκεια «αρκετών εβδομάδων».
Απειλές
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απαιτήσει από το Ιράν να σταματήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και έχει προειδοποιήσει ότι σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου την Τετάρτη, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δεν απάντησε σε ερώτηση σχετικά με την ακριβή προθεσμία που θα δώσει ο Τραμπ στο Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας πριν από ενδεχόμενη στρατιωτική δράση.
«Το Ιράν θα ήταν πολύ σοφό να συνάψει συμφωνία με τον πρόεδρο Τραμπ», είπε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ «κατέστρεψε ολοκληρωτικά τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν», αλλά ότι η «διπλωματία» ήταν πάντοτε η «πρώτη επιλογή» του προέδρου. Σημείωσε επίσης ότι, παρότι υπήρξε «λίγη πρόοδος» μετά τις συνομιλίες της Τρίτης στη Γενεύη, «εξακολουθούμε να απέχουμε πολύ σε ορισμένα ζητήματα».
Μια προηγούμενη προσπάθεια διαπραγμάτευσης κατέρρευσε πέρυσι όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε επιθέσεις κατά του Ιράν, προκαλώντας έναν 12ήμερο πόλεμο στον οποίο συμμετείχε η Ουάσινγκτον βομβαρδίζοντας τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Φορντόου, Νατάνζ και Ισφαχάν.
Ο Τραμπ προχώρησε σε νέες απειλές στρατιωτικής δράσης τον Ιανουάριο, με αφορμή τη βίαιη καταστολή με χιλιάδες νεκρούς, των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν.
Η Τεχεράνη απάντησε απειλώντας να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ – ζωτική διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου του Κόλπου – και προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να χτυπήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή.
Οι εκατέρωθεν απειλές αύξησαν τους φόβους για έναν περιφερειακό πόλεμο και ώθησαν σε διπλωματικές προσπάθειες από κράτη του Κόλπου, όπως το Ομάν, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, για την αποφυγή κλιμάκωσης.
Κατευθυντήριες αρχές
Το Ιράν και οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν τον πρώτο γύρο έμμεσων συνομιλιών στο Ομάν στις 6 Φεβρουαρίου πριν συναντηθούν στη Γενεύη την Τρίτη. Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι οι πλευρές συμφώνησαν σε «κατευθυντήριες αρχές» για μια πιθανή συμφωνία, αλλά ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς είπε ότι η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει όλες τις «κόκκινες γραμμές» της Ουάσινγκτον.
Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι για ειρηνικούς σκοπούς και δηλώνει πρόθυμο να συζητήσει περιορισμούς μόνο σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων. Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ όμως εκτείνονται περεταίρω, στο πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν αλλά και στις συμμαχίες του στην περιοχή, ζητήματα για τα οποία η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Ακόμη και με την επανέναρξη της διπλωματίας, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ενισχύουν την στρατιωτική τους παρουσία κοντά στο Ιράν. Από την πλευρά της η Τεχεράνη επιδιώκει να επιδείξει τη στρατιωτική της ισχύ, με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) να διεξάγουν μια σειρά ασκήσεων τη Δευτέρα και την Τρίτη στα Στενά του Ορμούζ με στόχο να προετοιμαστεί για «πιθανές απειλές ασφαλείας και στρατιωτικές απειλές».
Σε ετοιμότητα…
Δορυφορικές εικόνες εν τω μεταξύ δείχνουν ότι το Ιράν κατασκεύασε πρόσφατα μια τσιμεντένια ασπίδα πάνω από μια νέα εγκατάσταση σε μια ευαίσθητη στρατιωτική τοποθεσία και την κάλυψε με χώμα, προχωρώντας τις εργασίες σε μια τοποθεσία που φέρεται να βομβαρδίστηκε από το Ισραήλ το 2024.
Το Ιράν έχει σφραγίσει επίσης τις εισόδους στις σήραγγες μίας πυρηνικής εγκατάστασης που βομβαρδίστηκε από τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου του Ισραήλ με το Ιράν πέρυσι, έχει ενισχύσει τις εισόδους κοντά σε μια άλλη και έχει επισκευάσει βάσεις πυραύλων που επλήγησαν.
Οι ασκήσεις Ιράν-Ρωσίας
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε επίσης την Τετάρτη νέες κοινές ναυτικές ασκήσεις με τη Ρωσία στη Θάλασσα του Ομάν.
Ο Ναύαρχος Χασάν Μακσούντλου δήλωσε ότι οι ασκήσεις της Πέμπτης αποσκοπούν «να μεταδώσουν ένα μήνυμα ειρήνης και φιλίας στις χώρες της περιοχής».
«Στόχος τους είναι επίσης η αποτροπή οποιασδήποτε μονομερούς ενέργειας στην περιοχή» και η ενίσχυση του συντονισμού απέναντι σε απειλές για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων για εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια, πρόσθεσε, όπως μεταδίδει το Al Jazeera.
Οι ιρανικές αρχές εξέδωσαν επίσης ειδοποίηση στους πιλότους για προγραμματισμένες εκτοξεύσεις ρουκετών σε περιοχές του νότου της χώρας την Πέμπτη από τις 03:30 έως τις 13:30 GMT.
Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, εν τω μεταξύ, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση στο Ιράν θα είχε σοβαρές συνέπειες και κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση για να βρεθεί μια λύση που θα επιτρέψει στην Τεχεράνη να συνεχίσει το ειρηνικό πυρηνικό της πρόγραμμα.
«Ήδη έχουν γίνει επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Από όσα μπορούμε να κρίνουμε, υπήρχαν πραγματικοί κίνδυνοι πυρηνικού ατυχήματος», τόνισε ο Λαβρόφ, σε συνέντευξη στην τηλεόραση Al-Arabiya της Σαουδικής Αραβίας, απομαγνητοφώνηση της οποίας μεταφρασμένη στα αγγλικά αναρτήθηκε στον ιστότοπο του υπουργείου του.
«Κανείς δεν θέλει αύξηση της έντασης. Όλοι καταλαβαίνουν ότι αυτό είναι παιχνίδι με τη φωτιά», είπε.
Πολεμικές ετοιμασίες στο Ισραήλ – Επίσκεψη Ρούμπιο στα τέλη του μήνα
Προετοιμασίες γίνονται και στο Ισραήλ για το ενδεχόμενο συμμετοχής σε πλήγματα κατά του Ιράν μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφεραν οι New York Times, επικαλούμενοι δύο αξιωματούχους Άμυνας.
Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, εξάλλου, προγραμματίζεται να μεταβεί στο Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου για συνάντηση με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, με το Ιράν να αποτελεί βασικό θέμα στην ατζέντα.
