Σε φάση κρίσιμης διαμόρφωσης εισέρχεται το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Καλυμνίων, με το Δημοτικό Συμβούλιο να καταθέτει ολοκληρωμένες προτάσεις στο πλαίσιο της υπό εκπόνηση μελέτης, θέτοντας στο επίκεντρο τη νησιωτικότητα, τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και την προστασία της μικροϊδιοκτησίας.
Η διαδικασία, που χαρακτηρίζεται ως η σημαντικότερη οργανωμένη πολεοδομική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών, καλείται να διαμορφώσει τον «χάρτη» ανάπτυξης της Καλύμνου για τα επόμενα 20–30 χρόνια, ισορροπώντας ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία και στη διασφάλιση αναπτυξιακών προοπτικών.
Εκτός σχεδίου δόμηση: «Κόκκινη γραμμή» τα 4 στρέμματα
Κεντρική θέση στις προτάσεις του Δήμου και της τοπικής τεχνικής κοινότητας καταλαμβάνει η διατήρηση της αρτιότητας των 4.000 τ.μ. στην εκτός σχεδίου δόμηση. Όπως επισημαίνεται, η Κάλυμνος, λόγω του έντονα ορεινού και βραχώδους αναγλύφου και των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, διαθέτει ήδη περιορισμένο δομήσιμο απόθεμα, με τον βαθμό αστικοποίησης εκτός σχεδίου να παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός.
Η ενδεχόμενη αύξηση των ορίων αρτιότητας εκτιμάται ότι θα οδηγούσε σε περαιτέρω απαξίωση μικρών και μεσαίων ιδιοκτησιών, πλήττοντας τον κοινωνικό ιστό του νησιού. Παράλληλα, προτείνεται η εξειδίκευση ζωνών ήπιας τουριστικής ανάπτυξης σε περιοχές με αναπτυξιακή δυναμική, όπως Αργινώντα, Σκάλια και Εμπορειός, με διατήρηση της βασικής αρτιότητας στα 4 στρέμματα.
Παραλιακοί οικισμοί και γραμμή δόμησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στο ζήτημα της απόστασης δόμησης από τη γραμμή αιγιαλού. Η ισχύουσα πρόβλεψη των 60 μέτρων, που θεσπίστηκε με Προεδρικό Διάταγμα του 1980, χαρακτηρίζεται δυσανάλογη σε σχέση με τα δεδομένα άλλων παραλιακών παραδοσιακών οικισμών της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται εναρμόνιση με νεότερες ρυθμίσεις και θέσπιση μικρότερης γραμμής δόμησης, ώστε να αποκατασταθεί η αναλογικότητα των περιορισμών και να διασφαλιστεί η βιώσιμη λειτουργία των παραλιακών οικισμών, χωρίς να αγνοείται ο ήδη διαμορφωμένος πολεοδομικός ιστός.
Αναρριχητικός και εναλλακτικός τουρισμός
Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο καλείται να ενσωματώσει τον στρατηγικό ρόλο του αναρριχητικού τουρισμού, που έχει καταστήσει την Κάλυμνο διεθνή προορισμό εναλλακτικών μορφών δραστηριότητας. Προτείνεται η ενίσχυση των ζωνών προστασίας τοπίου με αδόμητες περιοχές κάτωθεν των αναρριχητικών πεδίων, ώστε να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα του φυσικού τοπίου.
Παράλληλα, τίθεται ως προτεραιότητα η οργανωμένη αξιοποίηση των Θερμοπηγών και η δημιουργία οργανωμένου καταδυτικού πάρκου στους Αργινώντες, με σαφές θεσμικό πλαίσιο χρήσεων γης και υποδομών, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος.
Ψέριμος, Τέλενδος, βραχονησίδες: Ζητούμενο η αναπτυξιακή προοπτική
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις νήσους Ψέριμο και Τέλενδο. Σύμφωνα με τις τοπικές θέσεις, η πλειονότητα των εκτός σχεδίου εκτάσεων ανήκει στον Δήμο Καλυμνίων, γεγονός που δημιουργεί, κατά την άποψη των εισηγητών, μοναδική ευκαιρία πολεοδομικού σχεδιασμού με προοπτική μελλοντικής πολεοδόμησης, διάνοιξης οδών και καθορισμού χρήσεων γης που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη μόνιμη κατοίκηση.
Η αύξηση των ορίων αρτιότητας ή ο χαρακτηρισμός μεγάλων εκτάσεων ως αγροτικών χρήσεων θεωρείται ότι θα περιόριζε σημαντικά τις δυνατότητες εξέλιξης των νησίδων, σε μια περίοδο όπου ο παράγοντας της νησιωτικότητας και της παραμεθορίου αποκτά αυξημένη σημασία.
Οδικό δίκτυο και θεσμική ασφάλεια
Κρίσιμη προϋπόθεση για την εφαρμογή του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, αναδεικνύεται η καταγραφή και κύρωση του υφιστάμενου οδικού δικτύου, τόσο εντός όσο και εκτός οικισμών. Η έλλειψη θεσμικά αναγνωρισμένων οδών δημιουργεί κινδύνους αναστολής οικοδομικής δραστηριότητας και αβεβαιότητας για επενδύσεις.
Συνολικά, το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Καλυμνίων επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο ισορροπίας: Προστασία τοπίου και φυσικών πόρων, χωρίς υπέρμετρη συρρίκνωση του δομήσιμου αποθέματος και χωρίς ανατροπή της υφιστάμενης κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας. Η τελική μορφή του σχεδίου αναμένεται να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική τουριστική, οικιστική και παραγωγική ταυτότητα της Καλύμνου και των μικρότερων νησίδων της.
