Οι καταναλωτές παγκοσμίως εκτίθενται –εν αγνοία τους– σε μικροπλαστικά και δυνητικά επικίνδυνες χημικές ουσίες, την ώρα που προϊόντα με την ένδειξη «ασφαλές για φούρνο μικροκυμάτων» συνεχίζουν να κυκλοφορούν χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Αυτό επισημαίνει νέα ανάλυση της Greenpeace, προειδοποιώντας για τους κινδύνους από τη θέρμανση έτοιμων γευμάτων σε πλαστικές συσκευασίες.
Σύμφωνα με την έκθεση με τίτλο “Καήκαμε; Οι κρυμμένες απειλές για την υγεία από τα έτοιμα γεύματα σε πλαστικές συσκευασίες” (Are We Cooked?), η θέρμανση πλαστικών δοχείων σε φούρνο μικροκυμάτων μπορεί να απελευθερώσει εκατοντάδες χιλιάδες σωματίδια μικροπλαστικών και νανοπλαστικών μέσα σε λίγα λεπτά, μαζί με ένα «κοκτέιλ» χημικών προσθέτων.
Η ανάλυση βασίστηκε σε 24 πρόσφατες, ομότιμα αξιολογημένες επιστημονικές μελέτες και καταλήγει ότι τα προϊόντα που προωθούνται ως «κατάλληλα για θέρμανση» ενδέχεται να εκθέτουν εκατομμύρια ανθρώπους σε αόρατους ρύπους.
Τα βασικά ευρήματα
-
Σε μία από τις μελέτες διαπιστώθηκε ότι από 326.000 έως 534.000 σωματίδια μικροπλαστικών διέρρευσαν σε προσομοιωτές τροφίμων μετά από μόλις πέντε λεπτά θέρμανσης σε μικροκύματα — έως και επτά φορές περισσότερα σε σύγκριση με συμβατικό φούρνο.
-
Πλαστικά όπως το πολυπροπυλένιο και το πολυστυρένιο φάνηκε να απελευθερώνουν χημικά πρόσθετα, πλαστικοποιητές και αντιοξειδωτικές ουσίες κατά τη θέρμανση.
-
Περισσότερες από 4.200 χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται ή εντοπίζονται στα πλαστικά, πολλές από τις οποίες δεν ελέγχονται επαρκώς όταν πρόκειται για συσκευασίες τροφίμων. Ορισμένες, όπως οι δισφαινόλες, οι φθαλικές ενώσεις και τα PFAS («παντοτινά χημικά»), έχουν συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.
-
Τουλάχιστον 1.396 ουσίες που σχετίζονται με πλαστικά σε επαφή με τρόφιμα έχουν ήδη ανιχνευθεί στον ανθρώπινο οργανισμό.
-
Φθαρμένα ή επαναχρησιμοποιημένα πλαστικά δοχεία απελευθερώνουν σχεδόν διπλάσια σωματίδια μικροπλαστικών σε σχέση με τα καινούργια.
Η Μυρτώ Πισπίνη, υπεύθυνη προγραμμάτων στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, τονίζει ότι πολλοί καταναλωτές θεωρούν ακίνδυνη τη θέρμανση έτοιμων γευμάτων σε πλαστικά δοχεία, ενώ στην πραγματικότητα ενδέχεται να εκτίθενται σε ουσίες που δεν θα έπρεπε να βρίσκονται κοντά στα τρόφιμα. Παράλληλα, ασκεί κριτική στις ρυθμιστικές αρχές, υποστηρίζοντας ότι οι ισχυρισμοί περί «ασφάλειας στα μικροκύματα» δεν βασίζονται σε επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
Ραγδαία ανάπτυξη – ανεπαρκής έλεγχος
Τα έτοιμα γεύματα αποτελούν έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους της παγκόσμιας αγοράς τροφίμων, με εκτιμώμενη αξία περίπου 190 δισ. δολάρια. Το 2024 η παγκόσμια παραγωγή τους έφτασε τους 71 εκατ. τόνους. Παράλληλα, οι πλαστικές συσκευασίες αντιστοιχούν περίπου στο 36% της συνολικής χρήσης πλαστικού, με την παγκόσμια παραγωγή να αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050.
Η Greenpeace επισημαίνει ότι οι κανονισμοί δεν έχουν προσαρμοστεί στις εξελίξεις, ενώ όροι όπως «κατάλληλο για μικροκύματα» δημιουργούν —όπως αναφέρεται— ψευδή αίσθηση ασφάλειας.
Καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για την Παγκόσμια Συνθήκη του ΟΗΕ για τα Πλαστικά, η οργάνωση καλεί τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν την «αρχή της προφύλαξης» και να περιορίσουν την ανεξέλεγκτη χρήση πλαστικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Παράλληλα, μέσω της πρωτοβουλίας «Ραντεβού στις Βρύσες», το ελληνικό γραφείο της Greenpeace προωθεί τη μείωση των πλαστικών μίας χρήσης και την ενίσχυση της πρόσβασης σε δημόσιες βρύσες πόσιμου νερού, με στόχο τον περιορισμό της κατανάλωσης εμφιαλωμένου νερού και των περιττών πλαστικών απορριμμάτων.
