Νέο χωροταξικό για ΑΠΕ: Σαρωτικοί αποκλεισμοί σε νησιά και αυστηρότερο πλαίσιο για αιολικά και φωτοβολταϊκά
Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο εισάγει για πρώτη φορά σαφείς γεωγραφικούς αποκλεισμούς και αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης για αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα.
Σημαντικοί περιορισμοί στα νησιά
Σχεδόν όλες οι Κυκλάδες, με εξαίρεση την Άνδρο και τη Νάξο, τίθενται εκτός σχεδιασμού για νέα αιολικά πάρκα, ενώ στα Δωδεκάνησα η δυνατότητα ανάπτυξης νέων έργων περιορίζεται δραστικά, με τη Ρόδο και την Κάρπαθο να παραμένουν ουσιαστικά οι μοναδικές επιλέξιμες περιοχές.
Κεντρική πρόβλεψη αποτελεί η απαγόρευση χωροθέτησης νέων αιολικών σε νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, γεγονός που αποκλείει σχεδόν το σύνολο του Αιγαίου. Δυνατότητα ανάπτυξης διατηρείται μόνο σε 15 μεγάλα νησιά, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Εύβοια, η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Κέρκυρα, καθώς και η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Άνδρος και η Νάξος.
Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο για ειδικές περιπτώσεις δημοσίου συμφέροντος, όπως έργα αφαλάτωσης, ανάγκες ενεργειακής ασφάλειας ή μη διασυνδεδεμένα νησιά.
Νέοι περιορισμοί στην ηπειρωτική χώρα
Το πλαίσιο επεκτείνει τους αποκλεισμούς και στην ηπειρωτική Ελλάδα, απαγορεύοντας αιολικά πάνω από τα 1.200 μέτρα υψόμετρο, καθώς και σε λεγόμενα «απάτητα βουνά» όπως ο Σμόλικας, η Τύμφη, ο Ταΰγετος και τα Άγραφα.
Παράλληλα, εισάγονται τρεις βασικοί περιορισμοί για τα αιολικά:
- Απαγόρευση σε περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό (κάτω από 4 m/s)
- Απαγόρευση σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων
- Καθολικός αποκλεισμός σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας (Natura), με περιορισμένες εξαιρέσεις μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις
Αυστηρότερο πλαίσιο και για τα φωτοβολταϊκά
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τα φωτοβολταϊκά, με απαγορεύσεις σε περιοχές Natura, δάση, δασικές εκτάσεις και αναβαθμίδες. Παράλληλα, εισάγονται περιορισμοί για την οπτική όχληση, με υποχρεωτικές μελέτες θέασης κοντά σε μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους.
Για πρώτη φορά τίθεται επίσης ανώτατο όριο κάλυψης γης 1,5% ανά περιφερειακή ενότητα για τα φωτοβολταϊκά, ενώ για τα αιολικά το όριο φτάνει έως 8% ανά δημοτική ενότητα.
Επιπτώσεις και αντιδράσεις
Παρά την αυστηροποίηση των κανόνων, από το νέο πλαίσιο εξαιρούνται έργα που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, περιορίζοντας έτσι τον άμεσο αντίκτυπο στην αγορά.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι νέοι περιορισμοί επηρεάζουν έργα συνολικής ισχύος περίπου 37 GW, ενώ πάνω από 50 GW έργων παραμένουν εκτός των νέων δεσμεύσεων, μαζί με περίπου 18 GW ήδη εγκατεστημένης ισχύος.
Το «αγκάθι» των νησιών και των αιολικών
Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί η απαγόρευση νέων αιολικών σε νησιά κάτω των 300 τ.χλμ., καθώς και το όριο των 1.200 μέτρων υψομέτρου, με εκπροσώπους του κλάδου να κάνουν λόγο για υπερβολικά αυστηρές ρυθμίσεις που περιορίζουν το επενδυτικό πεδίο.
Από την άλλη πλευρά, το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι οι ρυθμίσεις αυτές στοχεύουν στην προστασία ευαίσθητων περιοχών και στην αποσυμφόρηση περιοχών με έντονη τουριστική και περιβαλλοντική πίεση.
Ένα νέο τοπίο για τις ΑΠΕ
Το νέο χωροταξικό επιχειρεί να αναδιαμορφώσει ριζικά τον χάρτη των ΑΠΕ στην Ελλάδα, εισάγοντας πιο αυστηρούς κανόνες και γεωγραφικούς περιορισμούς, με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική αποδοχή των έργων.
