Σφραγίζεται οριστικά το ιστορικό τραμπολίνο καθώς νέα πραγματογνωμοσύνη το κρίνει εξαιρετικά επικίνδυνο

Η εικόνα του ιστορικού τραμπολίνου στην παραλία «Έλλη» της Ρόδου άλλαξε οριστικά τις τελευταίες ημέρες. Από εμβληματικό σημείο αναφοράς για γενιές Ροδίων, ο γνωστός βατήρας καταδύσεων μετατράπηκε σε κλειστή και απρόσιτη κατασκευή, ύστερα από μια αλληλουχία εξελίξεων που κορυφώθηκαν με δύο γεγονότα.
Από τη μία πλευρά, η νέα πραγματογνωμοσύνη που συντάχθηκε προσφάτως και υποβλήθηκε αρμοδίως προς αξιολόγηση κρίνει την κατασκευή εξαιρετικά επικίνδυνη και δεν της χορηγεί βεβαίωση στατικής επάρκειας.
Από την άλλη, η κεντρική λιμενάρχης Ρόδου προχώρησε σε σειρά δραστικών μέτρων, με τελευταίο την αφαίρεση της σκάλας που επέτρεπε την άνοδο των λουομένων στην εξέδρα.
Τι καταγράφει η έκθεση του πραγματογνώμονα μηχανικού
Η πρόσφατη έκθεση, την οποία συνέταξε ο πραγματογνώμονας μηχανικός κ. Τέλης Ηρακλείδης, κλήθηκε να απαντήσει σε ένα σαφές πλέγμα ερωτημάτων. Να διαπιστώσει την τυχόν επικινδυνότητα του βατήρα για τους χρήστες του, να κρίνει αν η κατασκευή είναι στατικά επαρκής, να χορηγήσει βεβαίωση στατικής επάρκειας εφόσον αυτή προέκυπτε, ή, στην αντίθετη περίπτωση, να προτείνει λύσεις αποκατάστασης.
Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της έκθεσης, ο βατήρας είναι πρόβολος μεταβλητής ορθογωνικής διατομής, που πακτώνεται σε θεμέλιο σχήματος ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου, βυθισμένο μέσα στη θάλασσα. Στην αρχική του μορφή, όπως κατασκευάστηκε επί Ιταλοκρατίας, είχε μήκος 6,00 μ. κατά τη διεύθυνση του προβόλου, πλάτος 2,04 μ. και ύψος 3,00 μ. και εδραζόταν σε βραχώδες υπόστρωμα στον βυθό. Η άμεση και διαρκής επαφή του με το θαλάσσιο περιβάλλον, σε συνδυασμό με την έλλειψη συντήρησης, είχε προκαλέσει με τα χρόνια μεγάλης έκτασης οξειδώσεις των οπλισμών και διαβρώσεις του σκυροδέματος, τόσο στο σώμα του προβόλου όσο και στη βάση του θεμελίου.
Στα έτη 2006 και 2007 πραγματοποιήθηκε ευρείας κλίμακας ενίσχυση. Η επέμβαση περιελάμβανε κατασκευή ισχυρού μανδύα από οπλισμούς ανοξείδωτου χάλυβα και σκυρόδεμα κατηγορίας C25/30 στο σώμα του προβόλου, καθώς και περίδεση και επέκταση κατά την περίμετρο της βάσης της θεμελίωσης, πλάτους τουλάχιστον 30 εκ., επίσης με σκυρόδεμα και ανοξείδωτους οπλισμούς.

Η ανωδομή σε καλή κατάσταση, το θεμέλιο σε κρίσιμη
Η αυτοψία ανέδειξε μια εικόνα δύο ταχυτήτων. Η ανωδομή του βατήρα, περίπου 19 χρόνια μετά την ενίσχυσή της, παραμένει σε πολύ καλή κατάσταση, χωρίς ρηγματώσεις, διαβρώσεις ή άλλες αλλοιώσεις. Ωστόσο, ακόμη και για το τμήμα αυτό, ο πραγματογνώμονας επισημαίνει την ανάγκη ετήσιου ελέγχου ως προς την οξείδωση των οπλισμών, παρότι έχουν χρησιμοποιηθεί ανοξείδωτοι χάλυβες, και ως προς τη διάβρωση του σκυροδέματος.
Το σοβαρό πρόβλημα εντοπίζεται χαμηλά, στη ζώνη του θεμελίου, κοντά στη διεπιφάνεια με τον βραχώδη πυθμένα. Από τη σύγκριση των φωτογραφιών που λήφθηκαν προσφάτως για τις ανάγκες της έκθεσης, με αντίστοιχες του έτους 2020, προκύπτει αισθητή επιδείνωση. Πέρα από την αστοχία της βάσης στήριξης του προβόλου, η οποία αποτυπώνεται και στις δύο ομάδες φωτογραφιών, καταγράφεται πολύ μεγάλη αύξηση της διάβρωσης του σκυροδέματος προς όλες τις πλευρές της βάσης στήριξης, σημαντικής έκτασης υποσκαφή, καθώς και επιφανειακή διάβρωση του βυθού γύρω από αυτήν. Παράλληλα, οι περισσότεροι σακκόλιθοι που είχαν τοποθετηθεί στη βάση του θεμελίου για την αποτροπή των υποσκαφών έχουν παρασυρθεί από τα κύματα, στοιχείο που ευνοεί ακόμη μεγαλύτερες υποσκαφές.
Η άρνηση βεβαίωσης και η πρόταση αποκατάστασης
Με βάση τα παραπάνω, το συμπέρασμα της έκθεσης είναι κατηγορηματικό. Υπό τις υφιστάμενες συνθήκες, η χρήση του βατήρα κρίνεται επισφαλής και, ως εκ τούτου, δεν χορηγείται βεβαίωση στατικής επάρκειας. Η περιοχή του θεμελίου εμφανίζει διαβρώσεις μεγάλου βάθους στο σκυρόδεμα, υποσκαφές της βάσης σε ολόκληρη την περίμετρό της και παράσυρση του μεγαλύτερου μέρους των σακκολίθων που λειτουργούσαν ως προστασία.
Για να καταστεί η κατασκευή απολύτως ασφαλής, ο πραγματογνώμονας προτείνει ενδεικτικά την κατασκευή, κατά την περίμετρο του θεμελίου, ζώνης οπλισμένου σκυροδέματος, δηλαδή μανδύα, πλάτους 50 εκ. και ύψους 1,50 μ. από τον πυθμένα, καθώς και την τοποθέτηση τουλάχιστον δύο σειρών σακκολίθων περιμετρικά, ώστε να εξασφαλιστεί πλήρης προστασία από τις υποσκαφές. Η επέμβαση αυτή, όπως διευκρινίζεται, θα πρέπει να γίνει έπειτα από την εκπόνηση της δέουσας στατικής μελέτης, με έλεγχο της κατασκευής σε ανατροπή και ολίσθηση.
Από την πινακίδα απαγόρευσης στην αφαίρεση της σκάλας
Η δεύτερη πτυχή της είδησης αφορά τα μέτρα που ελήφθησαν στο πεδίο. Αρχικά είχε τοποθετηθεί πινακίδα που απαγόρευε τη χρήση του βατήρα. Η πινακίδα όμως αφαιρέθηκε, αφήνοντας εκ νέου την εξέδρα ανοιχτή στους λουόμενους. Απέναντι σε αυτή την εξέλιξη, η κεντρική λιμενάρχης Ρόδου, πλοίαρχος Λ.Σ. κ. Μαρία Κηποσόγλου, προχώρησε σε αυστηρότερα μέτρα. Σε πρώτη φάση απέκλεισε την πρόσβαση στην κατασκευή με σιμαδούρες, οριοθετώντας τη θαλάσσια ζώνη γύρω από αυτήν, ενώ προχθές προχώρησε και στην αφαίρεση της σκάλας που χρησιμοποιούσαν οι λουόμενοι για να ανέβουν στην εξέδρα, καθιστώντας στην πράξη αδύνατη τη χρήση της.
Πρόκειται για κλιμάκωση των μέτρων που η Υπηρεσία είχε ουσιαστικά προαναγγείλει. Σε προηγούμενα έγγραφα του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ρόδου, εκδοθέντα σε εκτέλεση εισαγγελικής παραγγελίας, είχε επισημανθεί με σαφήνεια ότι ο βατήρας, λόγω της κατάστασής του, ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για την ασφάλεια των λουομένων και για την ανθρώπινη ζωή στη θάλασσα, με ρητή προειδοποίηση ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, θα επιβάλλονταν τα προβλεπόμενα μέτρα ώστε να αποτραπεί η χρήση της εξέδρας.
Σχεδόν δύο δεκαετίες χωρίς στατικό έλεγχο
Η εικόνα της επιδείνωσης δεν είναι καινούργια. Οπώς απεκάλυψε η «δημοκρατική», το ζήτημα είχε αναζωπυρωθεί όταν το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου επανέφερε εγγράφως το θέμα της στατικής επάρκειας, σημειώνοντας ότι η εξέδρα δεν είχε ελεγχθεί από κανέναν φορέα από το 2007, με αποτέλεσμα να εμπλακεί εκ νέου η Εισαγγελία Πρωτοδικών Ρόδου και να ανοίξει νέος κύκλος ερευνών για την επικινδυνότητα της κατασκευής.
Ήδη από το 2020, στο πλαίσιο προκαταρκτικής εξέτασης, διορισθείς πραγματογνώμονας είχε επιθεωρήσει την εξέδρα και δεν είχε χορηγήσει βεβαίωση στατικής επάρκειας, καθώς η κατασκευή προστασίας του θεμελίου από τις διαβρώσεις είχε αστοχήσει. Έκτοτε, όπως προκύπτει, ουδείς στατικός έλεγχος διενεργήθηκε και καμία εργασία δεν εκτελέστηκε στην περίμετρο του θεμελίου. Η νέα έκθεση του κ. Τέλη Ηρακλείδη έρχεται να επιβεβαιώσει, με βαρύτερους όρους, ότι η αδράνεια αυτή είχε σαφές αποτύπωμα στην κατασκευή.
Το ιστορικό βάρος μιας κατασκευής της Ιταλοκρατίας
Πέρα από την τεχνική διάσταση, η υπόθεση φέρει ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Πρόκειται για κατασκευή που ανάγεται στην περίοδο της Ιταλοκρατίας και παραμένει συνδεδεμένη με τη φυσιογνωμία της παραλίας. Η εξέδρα είχε ανεγερθεί από την ιταλική διοίκηση για την εξυπηρέτηση των λουτρικών αναγκών της εποχής, ως τμήμα ενός ευρύτερου λουτρικού συγκροτήματος που περιελάμβανε τόσο τις χερσαίες εγκαταστάσεις όσο και την εξέδρα καταδύσεων.
Το σύνολο των εγκαταστάσεων, μαζί με την εξέδρα, έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης, στοιχείο που προσθέτει στην υπόθεση μια δεύτερη διάσταση πέρα από εκείνη της ασφάλειας, αυτή της διαφύλαξης ενός χαρακτηρισμένου ως διατηρητέου έργου. Με τον αποκλεισμό της κατασκευής μέσω σιμαδούρων και την αφαίρεση της σκάλας, το διακύβευμα μετατίθεται πλέον στον χρόνο και στον τρόπο με τον οποίο θα δρομολογηθούν οι εργασίες αποκατάστασης και ο στατικός έλεγχος που εκκρεμούν, ώστε να αρθεί ο κίνδυνος και να επιτραπεί εκ νέου η ασφαλής χρήση του εμβληματικού τραμπολίνο, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ιστορική του υπόσταση.