Σε σκωτσέζικο ντους υποβάλλονται χιλιάδες δικαιούχοι του Σπίτι Μου 2, που χάνουν τις προθεσμίες του ΤΑΑ. Τώρα τους δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία, μέσω της ΕΑΤ. Όμως η εμπιστοσύνη έχει πια χαθεί.
Το ευρύ κύμα διαμαρτυριών για την αιφνιδιαστική, πρόωρη λήξη του προγράμματος Σπίτι Μου 2, στις 2 Ιουνίου αντί για 31 Αυγούστου, οδήγησε την κυβέρνηση σε αναδίπλωση.
Αφού πρώτα προκάλεσαν ψυχρολουσία σε χιλιάδες δικαιούχους, που έμεναν ξεκρέμαστοι, εξαιτίας των αλλοπρόσαλλων κυβερνητικών χειρισμών, τελικά δόθηκε παράταση – αλλά εκτός του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).
Όπως ανακοίνωσαν τα συναρμόδια υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, τα εγκεκριμένα δάνεια του προγράμματος που δεν θα προλάβουν να συμβασιοποιηθούν εντός της νέας ασφυκτικής προθεσμίας, δύνανται να το κάνουν ως το τέλος του καλοκαιριού, με πόρους της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ).
Πρόκειται για την επιτομή του «είπα ξείπα και μετά ξαναείπα», χωρίς καμία αυτοκριτική ή συγνώμη εκ μέρους όσων ευθύνονται για την αναστάτωση και τις παλινωδίες.
Το Σπίτι Μου 2 είχε στόχο να καλύψει 20.000 οικογένειες. Τελικά λιγότεροι από 12.000 εντάσσονται στο ΤΑΑ
Παράταση… στο και τέταρτο
Η παράταση ανακοινώθηκε ούτε καν στο παρά πέντε, αλλά στο «και τέταρτο», υπό το βάρος της γενικής κατακραυγής. Πρακτικά δεν πρόκειται για παράταση, αλλά για επαναφορά του αρχικού χρονοδιαγράμματος, που είχε ανακοινωθεί τον Νοέμβριο. Η κυβέρνηση κάνει «μπαλάκι» τους δικαιούχους που μένουν εκτός του προγράμματος του ΤΑΑ και τους «φορτώνει» στην ΕΑΤ.
Η ψυχρολουσία μετατράπηκε σε μερική ανακούφιση, δίνοντας μια χρονική ανάσα τριών μηνών στους παρ’ολίγον «ξεσπιτωμένους». Όμως το φάουλ παραμένει. Παρά τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς για «88,7% απορρόφηση» των κονδυλίων του ΤΑΑ, μένουν αναξιοποίητα πάνω από 300 εκατομμύρια ευρώ.
Παρά τους στόχους ότι θα καλυφθούν από το Σπίτι Μου 2 περίπου 20.000 νοικοκυριά, τελικά λιγότεροι από 12.000 κατάφεραν, μετά κόπων, βασάνων και εξόδων, να ενταχθούν στο επίσημο πρόγραμμα. Περίπου άλλοι 2.500 χιλιάδες είναι οι δανειολήπτες της «β’ ταχύτητας», που ελπίζουν να μη βρεθούν ξανά εξ απροόπτου. Μόνο που μετά από το σκωτσέζικο ντους, έχουν χάσει κάθε εμπιστοσύνη.
Δημήτρης Γ – Δικαιούχος του Σπίτι Μου 2: «Σπίτια που έβρισκες με 150.000 ευρώ πριν λίγα χρόνια, τώρα πωλούνται πάνω από 200.000»
Μαρτυρία Δικαιούχου 1: Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει
Ο Δημήτρης Γ, ιδιωτικός υπάλληλος 40 ετών, ανήκει στους 2.500 δικαιούχους που βρέθηκαν στον αέρα. Μέχρι τις 11 Μάϊου, την ημέρα που ανακοινώθηκε η παράταση, ήταν σίγουρος ότι χάνει το δάνειο για το οποίο είχε λάβει έγκριση μέσω του «Σπίτι Μου 2». Η τράπεζα του ξεκαθάρισε ότι δεν προλαβαίνει την προθεσμία της 2 Ιουνίου. Μαζί με το δάνειο θα έχανε το σπίτι, που κατάφεραν να βρουν με πολύ μεγάλη δυσκολία, μαζί με τη σύντροφό του, ώστε να γλυτώσουν από τον βραχνά των πανάκριβων ενοικίων.
Ένα σπίτι 50ετίας, στο Νέο Ηράκλειο Αττικής, αξίας 210.000 ευρώ, που πριν 8 χρόνια θα το αγόραζες με 150.000 ευρώ. Πριν καταλήξουν εκεί, είχαν δει 54 ακίνητα, τα οποία όπως μας λέει «ήταν το ένα χειρότερο από το άλλο».
»Αυτά που πραγματικά άξιζαν για μία οικογένεια με ένα παιδί όπως είμαστε εμείς ξεκινούσαν από 250.000 ευρώ και πάνω. Με την προέγκριση που είχαμε των 190.000 ευρώ, θα έπρεπε να έχεις άλλα 60.000 ευρώ στην τράπεζα μόνο για να αγοράσεις το σπίτι και άλλα 10.000 μίνιμουμ για να πληρώσεις μεσίτες, τράπεζα, μηχανικό, δικηγόρο, συμβολαιογράφο, κτηματολόγιο κ.λ.π. Εμείς αναγκαστήκαμε να πάρουμε έξτρα καταναλωτικό δάνειο 18.000 ευρώ, με επιτόκιο 9,9% για να μπορέσουμε από τα 190.000 να φτάσουμε στα 210.000».
Όταν έμαθε ότι τελικά η κυβέρνηση υπαναχώρησε και δίνει παράταση, έστω μέσω της ΕΑΤ, «η πρώτη αίσθηση ήταν ανακούφιση. Αλλά αυτή η ανακούφιση κράτησε λίγο. Γιατί το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ μόνο οι προθεσμίες. Ήταν ο τρόπος που η κυβέρνηση χειρίστηκε όλο το πρόγραμμα από την αρχή. Μιλάμε για λανθασμένους χειρισμούς που δημιούργησαν σύγχυση, αβεβαιότητα και άγχος σε ανθρώπους που ήδη βρίσκονται σε ευάλωτη θέση. Όταν ένα πρόγραμμα που αφορά την κατοικία — δηλαδή κάτι τόσο βασικό — το διαχειρίζεται με τόση ασυνέπεια, τότε δεν μπορείς απλώς να χαρείς με μια παράταση και να ησυχάσεις. Τι εγγυήσεις έχουμε ότι δεν θα βρεθούμε πάλι στο ίδιο σημείο; Αν δεν αλλάξει ο τρόπος που η πολιτεία προσεγγίζει αυτά τα ζητήματα, η παράταση απλώς αναβάλλει το πρόβλημα, δεν το λύνει. Και αυτό είναι που μας κρατά σε αγωνία: δεν ξέρεις πραγματικά τι σου ξημερώνει».
Μαρτυρία Δικαιούχου 2: «Έχει χαθεί κάθε εμπιστοσύνη»
Ο Α.Κ., εργαζόμενος 38 ετών, είναι από την Άρτα, και μένει στην Καλλιθέα, με τη σύντροφό του, σε ενοικιαζόμενο διαμέρισμα 40 τ.μ. Το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2», ήταν μια ευκαιρία να βρουν μόνιμη στέγη, κατάλληλη για να μεγαλώσουν παιδί. Ήταν από τους πρώτους που επικοινώνησαν με το in, όταν ανακοινώθηκε η πρόωρη λήξη του προγράμματος.
Βρέθηκε όπως μας είπε «σε εκβιαστικό δίλημμα». Έπρεπε είτε να υπογράψει συμβόλαιο αγοραπωλησίας του ακινήτου, με κίνδυνο να χάσει το δάνειο και να πρέπει να πληρώσει όλα τα χρήματα από την τσέπη του. Είτε να παγώσει κάθε διαδικασία, να χάσει το σπίτι και μαζί με αυτό τις εκατοντάδες εργατοώρες που έχει αφιερώσει και τα χιλιάδες ευρώ που έχει ξοδέψει σε διαδικαστικά. Τελικά διάλεξε το δεύτερο.
Τώρα αρχίζει, φτου κι απ’την αρχή. «Είχα πει στον πωλητή σταματάμε. Σήμερα έστειλα νέο μήνυμα, να μου πουν αν το σπίτι είναι ακόμα διαθέσιμο. Η τράπεζα με ξανακάλεσε. Τώρα έχω αμφιβολίες. Μιλάω με την τράπεζα να δω τι πραγματικά ισχύει. Η προέγκριση που έχουμε υπογράψει αναφέρει ότι η επιδότηση θα προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τώρα όμως που το ΤΑΑ θα είναι εκτός, θα χρειαστεί να υπογράψω νέα συμφωνία; Η αγωνία μου παρατείνεται. Δεν μου είναι τίποτα ξεκάθαρο.
Ο πωλητής μπορεί να έχει αλλάξει γνώμη. Σε μας έδωσε πίσω την προκαταβολή, αλλά ξέρω άλλους που την έχασαν. Ψυχολογικά είμαι χάλια. Είμαι σαν ζόμπι στη δουλειά. Πάλι σήμερα ξανά, τηλεφωνήματα με τις τράπεζες, με τον μεσίτη, από ποιο σημείο θα ξεκινήσει πάλι η διαδικασία. Δεν έχω καμία εμπιστοσύνη τι θα συμβεί τελικά. Φυσικά η εμπιστοσύνη χάθηκε και από τους πωλητές. Ποιος πωλητής θα δεχθεί να ξαναβάλει το σπίτι του σε τέτοιο πρόγραμμα, μετά από αυτό τον τραγέλαφο; Ήδη πολλοί δεν το έδιναν με το Σπίτι Μου 2, γιατί είχαν απογοητευθεί από το Σπίτι Μου 1. Όλα αυτά ήταν γνωστά στην κυβέρνηση από την αρχή».
Σπίτι μου 2: Όταν τα δάνεια δεν φτάνουν για να λύσουν τη στεγαστική κρίση
Ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates, σχολιάζοντας τις κυβερνητικές παλινωδίες με το Σπίτι Μου 2, κάνει λόγο για «ομολογία αποτυχίας και ταυτόχρονα μια ευκαιρία να επανεξεταστεί η φιλοσοφία της ελληνικής στεγαστικής πολιτικής στο σύνολό της».
Μας θυμίζει ότι το Σπίτι Μου 2 ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025 με εντυπωσιακή δυναμική, πάνω από 102.000 αιτήσεις μέσα σε 20 ημέρες. Αυτό έδειχνε τις τεράστιες κοινωνικές ανάγκες, τη μεγάλη πίεση που αντιμετωπίζουν τα νέα νοικοκυριά, τη δυσκολία πρόσβασης σε αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία.
Κι όμως, σχεδόν ένα χρόνο αργότερα, μόλις 11.000 αιτήσεις είχαν φτάσει στο τελικό στάδιο υπογραφής δανείου. Δηλαδή περίπου το 90% των αιτούντων δεν κατάφεραν να βρουν σπίτι. Η ζήτηση ενισχύθηκε χωρίς να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών. Οι τιμές ανέβηκαν, τα διαθέσιμα ακίνητα περιορίστηκαν, προέκυψαν καθυστερήσεις, τεχνικά και πολεοδομικά ζητήματα, αλλά και αδυναμία ολοκλήρωσης πολλών αγορών.
«Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο ότι η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην παροχή δανείων. Απαιτείται παράλληλα αύξηση του οικιστικού αποθέματος, αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων, δημιουργία νέας κατοικίας, και ένας σύγχρονος στεγαστικός σχεδιασμός με κοινωνικό πρόσημο», δηλώνει ο κ. Μπάκας.
Προχειρότητα ή παραπλάνηση;
Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να δώσει παράταση και να διευρύνει τα εισοδηματικά κριτήρια, για να μη χάσει τα ορόσημα και να επιδείξει απορροφητικότητα στα χαρτιά. Πάλι μένουν αδιάθετα κονδύλια του ΤΑΑ ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, και σχεδόν 7.000 δυνάμει ωφελούμενοι, πετιούνται εκτός. Χιλιάδες υποψήφιοι δικαιούχοι ειδοποιούνται την τελευταία στιγμή, ότι θα πρέπει να λάβουν δάνειο μέσω της ΕΑΤ. Δηλαδή, από εθνικούς πόρους, που θα τους πληρώσουν οι φορολογούμενοι.
Ο κ. Μπάκας αναγνωρίζει ότι τα παραπάνω μπορεί να οφείλονται σε προχειρότητα ή οργανωτικές δυσκολίες. Ωστόσο, όπως σημειώνει, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό, σχετικά με τη συνέπεια της ενημέρωσης και τη διαχείριση των προσδοκιών χιλιάδων υποψηφίων δικαιούχων.
«Η κυβέρνηση γνώριζε το πρόβλημα. Από τον Οκτώβριο του 2025, αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχαν επισημάνει στην Αθήνα ότι οι προθεσμίες του RRF είναι ανελαστικές και η Ελλάδα έπρεπε να έχει ολοκληρώσει την απορρόφηση έως τον Ιούλιο του 2026. Με τους ρυθμούς απορρόφησης που καταγράφονταν τους τελευταίους μήνες, ο κίνδυνος απώλειας μέρους των πόρων ήταν ήδη ορατός. Και τελικά, αυτός ο κίνδυνος επιβεβαιώθηκε στην πράξη».
