Ολοένα και πιο πολύ συνειδητοποιούν οι πολίτες τι ακριβώς σημαίνει «επιτελικό κράτος» Μητσοτάκη και παντοκρατορία της «παρέας του Μαξίμου». Και τείνει περισσότερο προς μια συμμορία που λυμαίνεται το κράτος παρά σε «χρηστή διακυβέρνηση»
Δεν είναι μικρό πράγμα πέντε βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας να γράφουν ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας την πιο εμβληματική θεσμική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης, αυτή που αφορά το «επιτελικό κράτος».
Ιδίως όταν, σύμφωνα με απολύτως αξιόπιστες πηγές, προτίθεντο να την υπογράψουν μια ντουζίνα βουλευτές, αλλά στη περίπτωση αυτή θα ετίθετο ανοιχτά θέμα δεδηλωμένης για την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Γιατί πρόκειται για ένα κείμενο σκληρής κριτικής, εκ θεμελίων αμφισβήτησης του μοντέλου διακυβέρνησης. Κατά την κρίση των συντακτών του, το επιτελικό κράτος «γεννά ενίοτε ζητήματα θεσμικής ανισορροπίας, που δεν συνάδουν με μια ώριμη κοινοβουλευτική δημοκρατία», «περιόρισε την αυτοτέλεια των υπουργείων και ιδιαίτερα της κοινοβουλευτικής ομάδας», αποτελεί «παράκαμψη της κοινοβουλευτικής αντιπροσώπευσης από κλειστό κέντρο τεχνοκρατικής διαχείρισης» και «μέχρι σήμερα αξιολογείται από τον εαυτό του».
Δηλαδή, πρακτικά οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι το επιτελικό κράτος υπονομεύει τη δημοκρατική λειτουργία αφού παρακάμπτει τους βουλευτές και ότι ουσιαστικά δεν λογοδοτεί σε κανέναν.
Την ίδια στιγμή, ορθώς, δεν πέρασε απαρατήρητη η χρονική σύμπτωση αυτής της επιστολής με τις εξελίξεις στην υπόθεση των υποκλοπών. Και αυτό γιατί με το σκάνδαλο των υποκλοπών αποδεικνύεται ότι για τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τα στελέχη γύρω από αυτόν, νομιμοποιούνταν στο πλαίσιο του «επιτελικού κράτους» και η χρήση παράνομου κατασκοπευτικού λογισμικού για την παρακολούθηση μεγάλου μέρους του υπουργικού συμβουλίου, της ηγεσίας του στρατού, δικαστικών, πολιτικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών.
Στην πραγματικότητα, το επιτελικό κράτος εδώ και καιρό έχει αποτύχει παταγωδώς. Αποδείχτηκε ότι η βασική σκοπιμότητά του ήταν να αποκτήσει η στενή ομάδα γύρω από τον πρωθυπουργό αυξημένη εξουσία, να μην έχουν σημαντικό ρόλο οι βουλευτές και οι υπουργοί να πρέπει να δίνουν εχέγγυα υποτέλειας στο Μέγαρο Μαξίμου.
Στην πράξη το μητσοτακικό «επιτελικό κράτος» δεν έκανε το κράτος πιο αποτελεσματικό. Δεν βοήθησε στο να βελτιωθεί η κατάσταση με το σύστημα υγείας, δεν αντιμετώπισε την κρίση κόστους ζωής, δεν αναμετρήθηκε με τη στεγαστική κρίση, δεν προσέφερε επαρκή προστασία από τις φυσικές καταστροφές, δεν αξιοποίησε αποτελεσματικά τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και δεν προετοίμασε τη χώρα για την επόμενη μέρα μετά τη λήξη του, με την επιβράδυνση της οικονομίας να θεωρείται πλέον δεδομένη.
Ακόμη χειρότερα, το επιτελικό κράτος συχνά δεν επέτρεψε στους βουλευτές να μπορέσουν να εκπροσωπήσουν τα αιτήματα της κοινωνίας, την ώρα που, όπως έδειξε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, άφηνε να εξελίσσονται γενικευμένες πρακτικές παραβατικότητας, με διασπάθιση ευρωπαϊκών πόρων και αποκλειστικό σκοπό την ψηφοθηρία.
Εάν κάναμε έναν απολογισμό του «επιτελικού κράτους» αυτό που θα βλέπαμε δεν θα ήταν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, ούτε καλύτερη διαχείριση. Και σίγουρα δεν θα βλέπαμε λογοδοσία. Αυτό που θα βλέπαμε θα ήταν υπερσυγκέντρωση εξουσίας στο Μέγαρο Μαξίμου, υπουργούς που σκύβουν το κεφάλι, βουλευτές που απλώς επικυρώνουν προειλημμένες αποφάσεις και βεβαίως «επενδυτές» που ξέρουν από πού να ξεκινήσουν για να δείξουν ότι δεν είναι «αγνώμονες».
Επιπλέον, θα βλέπαμε συστηματική προσπάθεια ελέγχου του κρατικού μηχανισμού, με έμφαση στη δικαστική εξουσία, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ατιμωρησία για την κυβέρνηση σε μια εποχή όπου προκύπτουν διαρκώς όχι μόνο πολιτικές, αλλά και ποινικές ευθύνες στελεχών της. Αλλά και αντίστοιχη προσπάθεια να σταλεί το μήνυμα στην επιχειρηματικότητα ότι ο δρόμος για τις επενδύσεις περνάει από το Μέγαρο Μαξίμου.
Και βέβαια θα βλέπαμε μια διαρκή και συνειδητή προσπάθεια υπονόμευσης της δημοκρατίας. Γιατί το «επιτελικό κράτος» Μητσοτάκη στηρίζεται σε μια αυταρχική λογική εχθρική στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και στη λογοδοσία. Κράτος εν κράτει για να μπορέσει να ξοφλήσει τα γραμμάτια και να ολοκληρώσει τη λίστα με τις «δουλειές» που έταξε για να αναλάβει την εξουσία. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που αναζητά τρόπους να την κρατήσει ακόμη και μέσα σε μια συνθήκη που σφραγίζεται από γενικευμένη λαϊκή αποδοκιμασία σε βάρος της.
Όμως το πιο βασικό είναι ότι πλέον το «επιτελικό κράτος» δεν πείθει ούτε στο εξωτερικό, ούτε στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Γιατί ολοένα και περισσότερο οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας αντιδρούν στον ιδιότυπο «φόρο πολιτικής υποτέλειας» που καλούνται να καταβάλουν στο Μέγαρο Μαξίμου, την ώρα που υποχρεώνονται να απαντούν στην οργή της κοινωνίας για τις επιλογές του. Αλλά και γιατί συνειδητοποιούν ότι αυτή τη στιγμή το «επιτελικό κράτος» είναι αυτό που οδηγεί στη διαρκή μείωση των εκλογικών προοπτικών της Νέας Δημοκρατίας και άρα θέτει σε κίνδυνο και την ίδια την επανεκλογή αρκετών βουλευτών. Κάτι που με τη σειρά του εξηγεί γιατί επιλέγουν να βγουν και να τοποθετηθούν δημόσια, σε μια προσπάθεια να υπάρξει έστω και την ύστατη στιγμή μια αλλαγή πορείας.
Μόνο που όλοι ξέρουμε ότι σε κόμματα εξουσίας όπως η Νέα Δημοκρατία, η κορυφαία στιγμή «πολιτικής κρίσης» είναι ακριβώς όταν η κριτική και η πολεμική «έρχεται από τα μέσα». Και συνήθως όταν μια τέτοια δυναμική εκφράζεται ανοιχτά, δημόσια και επώνυμα, σημαίνει ότι η κρίση είναι βαθιά και γι’ αυτό ενεργοποιούνται και όλα τα αντανακλαστικά πολιτικής επιβίωσης των βουλευτών. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο οι μέρες του «επιτελικού κράτους» είναι μετρημένες. Εκτός όλων των άλλων, και γιατί οι πολίτες προτιμούν να εκλέγουν κοινοβουλευτικές ομάδες και υπουργικά συμβούλια και όχι συμμορίες νομής της κυβερνητικής εξουσίας
