Τα λιπάσματα τελειώνουν την ώρα που η σπορά έχει ξεκινήσει σε πολλές χώρες. Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα δεν θα υποχωρήσει γρήγορα.
Αν τα πλοία που μεταφέρουν λιπάσματα δεν αρχίσουν σύντομα να περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, η κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής και αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα που θα διαρκούσαν χρόνια, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO).
«Το ρολόι μετρά αντίστροφα» καθώς πολλές χώρες προγραμματίζουν τις φετινές σπορές, δήλωσε σε podcast του οργανισμού ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO Μάξιμο Τορέρο. Σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση είναι οι φτωχές χώρες που θα κληθούν να αγοράσουν ακριβότερα λιπάσματα αλλά και καύσιμα.
«Οι αγορές λιπασμάτων και ενέργειας είναι ανελαστικές, κάτι που σημαίνει ότι οι τιμές μπορεί να αυξηθούν πολύ περισσότερο από ό,τι υποδηλώνουν οι αλλαγές στον όγκο των συναλλαγών» γράφει ο FAO σε ανακοίνωσή του. «Οι αγορές είναι πιθανό να αντιδράσουν πολύ γρήγορα αν τα πλοία δεν αρχίσουν να περνούν σύντομα από τα Στενά του Ορμούζ.
Από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν ουσιαστικά κλείσει μετά την έναρξη της αμερικανο-ισραηλινής επιχείρησης κατά του Ιράν, περνά το 20 με 45 τοις εκατό της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων και άλλων γεωργικών εφοδίων.
Αν τα λιπάσματα και τα γεωργικά καύσιμα δεν αρκούν, η παραγωγή θα είναι μειωμένη φέτος και το 2027, ενώ ο πληθωρισμός στις τιμές των τροφίμων είναι πιθανό να παραταθεί τα επόμενα χρόνια, αναφέρει ο FAO.
Επιπτώσεις στην οικονομία
Όπως είπε ο Τορέρο, «το τελευταίο που θέλουμε είναι χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και υψηλότερες τιμές σε εμπορεύματα και τρόφιμα για τον επόμενο χρόνο».
Μια τέτοια εξέλιξη, εξήγησε πιθανότατα θα ανάγκαζε τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν πολιτικές για τη συγκράτηση των εγχώριων τιμών, κάτι που με τη σειρά τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των επιτοκίων και επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
O Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO παρέμεινε σταθερός τον Μάρτιο λόγω επάρκειας αποθεμάτων για τα περισσότερα βασικά προϊόντα, κυρίως τα δημητριακά. Οι πιέσεις όμως αυξάνονται τον Απρίλιο και θα ενταθούν περαιτέρω τον Μάιο καθώς «οι αγρότες καλούνται να λάβουν αποφάσεις» για το εάν θα μειώσουν τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και αν θα στραφούν σε φυτά με μικρότερες απαιτήσεις σε λιπάσματα και ενέργεια.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε αυξημένη παραγωγή βιοκαυσίμων, όπως η αιθανόλη από αραβόσιτο, εις βάρος της παραγωγής τροφίμων.
Καλλιεργητής στις Φιλιππίνες κοιτάζει τα λάχανα που αποφάσισε να αφήσει στο χωράφι λόγω μεγάλης αύξησης στο κόστος των μεταφορικών (Reuters)
Ο FAO καλεί όλες τις κυβερνήσεις να εξετάσουν περιορισμούς στην παραγωγή βιοκαυσίμων και να αποφύγουν τους περιορισμούς στις εξαγωγές ενέργειας και λιπασμάτων. Τέτοιοι περιορισμοί επιδείνωσαν προηγούμενες κρίσεις στις αγορές τροφίμων, επισήμανε ο οργανισμός.
Σε περίπτωση που η κρίση παραταθεί, διεθνείς θεσμοί θα πρέπει να εξετάσουν την παροχή χρηματοδότησης σε χώρες που κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση σε βασικές εισροές λιπασμάτων, δεδομένου ότι η περίοδος φύτευσης έχει ήδη ξεκινήσει.
Οι διευκολύνσεις ισοζυγίου πληρωμών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, καθώς και το πλαίσιο «Food Shock Window», σε συνέχεια της Διευκόλυνσης Χρηματοδότησης Εισαγωγών Τροφίμων που πρότεινε ο FAO το 2022, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μηχανισμός χρηματοδότησης εισροών, επιτρέποντας στις χώρες που χρειάζονται λιπάσματα να τα αποκτήσουν γρήγορα, χωρίς να προκαλούνται στρεβλωτικοί ανταγωνισμοί επιδοτήσεων, δήλωσε ο Τορέρο.
Ο οργανισμός σημειώνει επίσης ότι οι αγρότες έχουν ήδη μικρά περιθώρια κέρδους. Αν χρεοκοπήσουν, η κρίση στα τρόφιμα θα διαρκέσει περισσότερο.
Ο FAO έχει ήδη αναπτύξει μια ιεράρχηση χωρών με βάση τα ημερολόγια καλλιεργειών, ανάλογα με το πότε και πόσα λιπάσματα χρειάζονται.
«Οι κίνδυνοι είναι πολύ σαφείς», δήλωσε ο Τορέρο. «Αν δεν επιταχύνουμε…, οι κίνδυνοι θα επιδεινωθούν».
Ο FAO, τέλος, προειδοποιεί ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί σημαντικά αν η τρέχουσα γεωπολιτική κρίση συνδυαστεί με ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο στον Ειρηνικό, το οποίο επηρεάζει τον καιρό και τις καλλιέργειες σε μεγάλο μέρος του κόσμου.
