Το PREVENT (Pollution Reduction and Early-warning for Vulnerable Ecosystems in Adriatic-Ionian Territories) αποτελεί διακρατικό έργο του προγράμματος Interreg IPA ADRION 2021–2027 και στοχεύει στην αντιμετώπιση μιας κοινής πρόκλησης για τις χώρες της Αδριατικής και του Ιονίου: της θαλάσσιας ρύπανσης, με ιδιαίτερη έμφαση στα θαλάσσια απορρίμματα και τα πλαστικά. Παράλληλα, το έργο εστιάζει στην ανάγκη για έγκαιρη ανίχνευση, πρόληψη και αποτελεσματική διαχείριση του φαινομένου, σε ένα περιβάλλον όπου η κλιματική αλλαγή εντείνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων.
Βασικός στόχος του PREVENT είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της περιοχής απέναντι στην κλιματική κρίση και τους ανθρωπογενείς κινδύνους, μέσα από την ανάπτυξη και πιλοτική εφαρμογή επιστημονικά τεκμηριωμένων εργαλείων και κοινών στρατηγικών για τη μείωση της θαλάσσιας ρύπανσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνεργασία μεταξύ επιστημονικής κοινότητας, δημόσιων αρχών, επιχειρήσεων και κοινωνίας των πολιτών, καθώς και στη διάχυση της γνώσης, ώστε οι προτεινόμενες λύσεις να είναι βιώσιμες και εφαρμόσιμες σε τοπικό επίπεδο.
Στο πλαίσιο αυτό, το έργο παράγει συγκεκριμένα και πρακτικά αποτελέσματα για φορείς λήψης αποφάσεων και τοπικές/περιφερειακές αρχές, όπως:
- Κοινή Στρατηγική Πρόληψης και Διαχείρισης Θαλάσσιων Απορριμμάτων (JMLPMS)
- Σχέδιο Δράσης για την Κλιματική Ανθεκτικότητα στην Αδριατική–Ιόνιο (CRAIAP)
- Διακρατικό Δίκτυο Καινοτομίας για τα Θαλάσσια Απορρίμματα (AIMLIN), μέσω Μνημονίου Συνεργασίας
- Δύο πιλοτικές δράσεις που περιλαμβάνουν σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης και μοντέλο πρόβλεψης για τα θαλάσσια απορρίμματα
- Κοινά αναπτυγμένες λύσεις, όπως μεθοδολογία επαναχρησιμοποίησης πλαστικών από θαλάσσια απορρίμματα και διακρατικό σύστημα διαχείρισής τους
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών. Στο πλαίσιο του έργου έχει αναπτυχθεί κινητή εφαρμογή μέσω της οποίας πολίτες και επισκέπτες μπορούν να αναφέρουν περιστατικά ρύπανσης σε πραγματικό χρόνο. Τα δεδομένα συγκεντρώνονται σε διαδικτυακό πίνακα παρακολούθησης, ενισχύοντας την έγκαιρη ενημέρωση και την άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων φορέων.
Το έργο υλοποιείται από σύμπραξη οργανισμών από την Ιταλία, τη Σλοβενία, την Ελλάδα, την Αλβανία, την Κροατία, το Μαυροβούνιο και τη Βόρεια Μακεδονία, με επικεφαλής εταίρο το Polytechnic University of Bari.
Η συμβολή της Ρόδου και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου – ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. συμμετέχει ενεργά στο έργο, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με τις πραγματικές ανάγκες των νησιωτικών περιοχών, όπως ο τουρισμός, οι παράκτιες πιέσεις, η διαχείριση απορριμμάτων και η προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων.
Στις 19 Ιουνίου 2025 πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο διεθνής εκδήλωση ανταλλαγής εμπειριών στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου, με τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, παραγωγικών φορέων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν, μεταξύ άλλων, καινοτόμα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την παρακολούθηση της θαλάσσιας ρύπανσης.
Το PREVENT υλοποιείται από την 1η Σεπτεμβρίου 2024 έως τις 31 Αυγούστου 2027, με συνολικό προϋπολογισμό 1.588.033,12 ευρώ.
Η πρόεδρος της Αναπτυξιακής Εταιρείας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.» και περιφερειακή σύμβουλος, Μάρα Αντωνιάδη, δήλωσε:
«Με το πρόγραμμα PREVENT μετατρέπουμε την καινοτομία και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης σε πράξη, ενισχύοντας την προστασία των νησιών μας απέναντι στην κλιματική κρίση και τη ρύπανση από πλαστικά. Επενδύουμε σε διεθνείς συνεργασίες και σύγχρονες τεχνολογίες, με στόχο όχι μόνο την αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων, αλλά και τη διασφάλιση ενός καθαρού και βιώσιμου μέλλοντος για τις επόμενες γενιές στο Νότιο Αιγαίο».
