Πέντε χρόνια, δύο ενεργειακές κρίσεις και ανατιμήσεις «φωτιά» σε ήδη υψηλές τιμές. Πόσο ακρίβυναν τα τρόφιμα σε σύγκριση με το 2022 και πώς το ντόμινο των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τα νοικοκυριά.
Το «ράλι» των ανατιμήσεων στα ράφια αποτελεί «πονοκέφαλο» για τα νοικοκυριά. Οι τιμές στα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης τραβούν την «ανηφόρα» επί μια πενταετία με την αγορά να βρίσκεται σε μια εύθραυστη ισορροπία καθώς οι ανεξέλεγκτες διαστάσεις που λαμβάνει η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί μια τεράστια ενεργειακή κρίση και απειλεί να εκτροχιάσει την κατάσταση.
Για ένα νέο κύμα αύξησης του κόστους ζωής θα πρέπει να προετοιμαστούν οι καταναλωτές καθώς η κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή προκαλεί σοκ στην παγκόσμια οικονομία
Πολλοί πολίτες φοβούνται ότι οι εξελίξεις θα οδηγήσουν σε νέες ανατιμήσεις στα ελληνικά σούπερ μάρκετ. Η κυβέρνηση επιβάλλει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και σε συγκεκριμένα προϊόντα, ωστόσο αυτό δεν καθησυχάζει την κοινωνία.
Πέντε χρόνια… κρίσεις
Τα δεδομένα που προκύπτουν από τις αναλύσεις συγκλίνουν σε ένα σαφές και ανησυχητικό συμπέρασμα: οι αναταράξεις διαπερνούν κάθε επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας, ξεκινώντας από τις διεθνείς μεταφορές και καταλήγοντας, αναπόφευκτα, στην τσέπη του μέσου πολίτη.
Οι επιχειρήσεις προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες, ωστόσο η άνοδος του κόστους σε βασικές πρώτες ύλες και υλικά παραγωγής επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Υπό αυτά τα δεδομένα, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Από την ημέρα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία (2022) μέχρι σήμερα οι τιμές στα τρόφιμα αυξήθηκαν πάνω από 20% ενώ ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή βρίσκει τη χώρα μας με τιμές παγιωμένες σε υψηλά επίπεδα και έντονη την ανησυχία πως ο δείκτης θα κινηθεί ανοδικά.
Οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα που παρατηρούνται φέρνουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις και αυξήσεις των ναύλων. Όλα αυτά μεταφράζονται σε αυξήσεις των τιμών που θα κληθούν τελικά να πληρώσουν οι καταναλωτές.
Η ανατομία της κρίσης
Με μέτρα από το… παρελθόν
Η απόφαση της κυβέρνησης να επιβάλει ανώτατο περιθώριο κέρδους (πλαφόν) προκαλεί ενστάσεις. Οι φορείς της αγοράς εκτιμούν ότι η επιβολή του θα έχει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα. Πρόκειται για το ίδιο μέτρο που θεσπίστηκε μέσα στην πανδημία για να περιοριστεί η αισχροκέρδεια, χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.
Το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων και συνολικά η εγχώρια βιομηχανία τροφίμων εκτιμά πως το πλαφόν δεν λειτουργεί υπέρ της αγοράς, αλλά ούτε και υπέρ των καταναλωτών. Αντίθετα, δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, οι οποίες τελικά μεταφέρονταν στις τελικές τιμές.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν έναν ακόμη κίνδυνο. Αυτός δεν είναι άλλος από το πιθανό ενδεχόμενο να αυξηθούν οι τιμές στα προϊόντα που βρίσκονται εκτός λίστας. Θυμίζουμε πως η κυβέρνηση ανακοίνωσε 63 τρόφιμα και βασικά είδη στα οποία επιβάλλεται πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους για την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας, σύμφωνα με την τελική λίστα η οποία περιλαμβάνεται στην απόφαση του υπουργείου Ανάπτυξης.
Εντείνονται οι πιέσεις
Θυμίζουμε πως ο πληθωρισμός στη χώρα μας, πριν την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τον Φεβρουάριο του 2026, διαμορφώθηκε στο 2,7% (έναντι 2,5% τον Ιανουάριο του 2026) με διψήφιες αυξήσεις σε βασικά είδη διατροφής. Από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ξεχωρίζουν οι αυξήσεις 12,1% σε αρνί και κατσίκι και 13,5% στα φρούτα. Οι σοκολάτες έγιναν 16,7% ακριβότερες, ενώ ο καφές ανατιμήθηκε 15%.
Ο αντίκτυπος της αύξησης του κόστους της ενέργειας, των λιπασμάτων και των μεταφορών, καθώς και των ναύλων και των ασφαλίστρων, είναι πιθανό να «αυξήσει το κόστος των τροφίμων και να εντείνει τις πιέσεις στο κόστος διαβίωσης, ιδίως για τους πιο ευάλωτους», σύμφωνα με την ανάλυση του Οργανισμού Εμπορίου και Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.
Με τα σημάδια να είναι δυσοίωνα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, και οι αρμόδιοι υπουργοί Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υποστηρίζουν ότι η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί «να κινηθεί με τη δέουσα σοβαρότητα και ταχύτητα» που τα κόμματα της αντιπολίτευσης αμφισβητούν.
