Νέο «πακέτο» φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων, συνολικού ύψους τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ για τη διετία 2026-2027, σχεδιάζει να εξαγγείλει και να νομοθετήσει η κυβέρνηση. Τα μέτρα αναμένεται να παρουσιαστούν και να εφαρμοστούν σταδιακά εντός του 2026, με σαφή πολιτικό ορίζοντα τις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Την πρώτη ένδειξη για τη διαμόρφωση του απαιτούμενου δημοσιονομικού χώρου έδωσε η πρόσφατη έκθεση του Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, η οποία αναλύει τη λειτουργία των νέων δημοσιονομικών κανόνων και την επίδρασή τους στη δυνατότητα λήψης μέτρων φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων την περίοδο 2024-2026.
Σύμφωνα με την έκθεση, μετά την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, διαμορφώνεται εντός του 2026 πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος 0,3% του ΑΕΠ, που αντιστοιχεί σε περίπου 750 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό δύναται να αξιοποιηθεί για νέα μέτρα εντός του έτους, δίνοντας τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να προχωρήσει σε σχετικές ανακοινώσεις τον Απρίλιο, όταν θα έχουν οριστικοποιηθεί τα δημοσιονομικά στοιχεία του 2025.
Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχη πρακτική ακολουθήθηκε και πέρυσι, λίγο πριν το Πάσχα, με την ανακοίνωση της επιστροφής ενός ενοικίου σε περίπου 950.000 νοικοκυριά, καθώς και της καθιέρωσης μόνιμου επιδόματος 250 ευρώ για συνταξιούχους άνω των 65 ετών και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Παράλληλα, αρμόδιες πηγές του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εκτιμούν ότι για το 2027 θα προκύψει επιπλέον δημοσιονομικός χώρος τουλάχιστον 800 εκατ. ευρώ, ο οποίος θα επιτρέψει την εφαρμογή νέων φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων. Τα μέτρα αυτά –που αναμένεται να περιλαμβάνουν κυρίως μειώσεις φόρων για επιχειρήσεις και ελαφρύνσεις στις ασφαλιστικές εισφορές– πρόκειται να εξαγγελθούν από τον πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης τον προσεχή Σεπτέμβριο, από το βήμα της Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Συνολικά, για την περίοδο 2026-2027 φαίνεται να διαμορφώνεται διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος άνω των 1,5 δισ. ευρώ. Η έκθεση του ΓΚΠΒ επισημαίνει ότι, παρά το γεγονός ότι η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2025 υπερβαίνει το ετήσιο όριο που έχει συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η σωρευτική πορεία της τριετίας 2024-2026 παραμένει εντός των συμφωνημένων πλαισίων, λόγω της μείωσης των δαπανών το 2024.
Μετά και την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, προκύπτει σωρευτικό περιθώριο 0,3% του ΑΕΠ κάτω από το ανώτατο όριο, γεγονός που επιβεβαιώνει τη δυνατότητα αξιοποίησης δημοσιονομικού χώρου ύψους 750 εκατ. ευρώ το 2026 για νέα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Σε ειδικό κεφάλαιο της έκθεσης, το ΓΚΠΒ αναλύει το νέο πλαίσιο δημοσιονομικών κανόνων, το οποίο εστιάζει κυρίως στις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους. Οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνουν μισθούς, επενδύσεις και κοινωνικές μεταβιβάσεις, εξαιρώντας τόκους χρέους, δαπάνες που χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από την Ε.Ε., συγχρηματοδοτούμενα έργα και εφάπαξ μέτρα.
Παράλληλα, εισάγεται ο λεγόμενος «Λογαριασμός Ελέγχου», μέσω του οποίου παρακολουθείται σε ετήσια βάση η απόκλιση των πραγματικών δαπανών από τη συμφωνημένη πορεία, με δυνατότητα ενεργοποίησης διορθωτικών διαδικασιών σε περίπτωση σημαντικών αποκλίσεων.
Τέλος, το ΓΚΠΒ διευκρινίζει ότι πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος μπορεί να δημιουργηθεί μόνο μέσω μόνιμων παρεμβάσεων στο σκέλος των εσόδων, όπως η διεύρυνση της φορολογικής βάσης ή η αναμόρφωση φορολογικών συντελεστών, οι οποίες επιτρέπουν τη νομοθέτηση μόνιμων φοροελαφρύνσεων ή νέων δημόσιων δαπανών.
