Η οικονομική αντίφαση: Περισσότερα χρήματα στις τράπεζες, λιγότερα δάνεια στην αγορά
Παρά τις μηδενικές ή χαμηλότερες του πληθωρισμού αποδόσεις, οι τραπεζικές καταθέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ το υπόλοιπο των χορηγηθέντων δανείων υποχωρεί, παρά τον καταιγισμό επιδοτήσεων και τη σταδιακή αποκλιμάκωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων.
Την τελευταία πενταετία, οι διαδοχικές κρίσεις – από την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, έως τα πολεμικά μέτωπα σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή – οδήγησαν σε αύξηση των καταθέσεων κατά 52 δισ. ευρώ για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ενώ το υπόλοιπο των δανείων μειώθηκε κατά 22 δισ. ευρώ.
Η τραπεζική «λογική» υπαγορεύει ότι η αύξηση των καταθέσεων θα έπρεπε να στηρίζει νέες χορηγήσεις. Ωστόσο, τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν το αντίθετο, γεγονός που αποδίδεται στις ιδιαιτερότητες της περιόδου.
Γιατί αυξάνονται οι καταθέσεις
-
Υποχρεωτική αποταμίευση στη διάρκεια της πανδημίας, λόγω περιορισμών και κλειστών επιχειρήσεων.
-
Αποκατάσταση εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα, με επιστροφή κεφαλαίων από «στρώματα» και θυρίδες.
-
Άνοδος ηλεκτρονικών πληρωμών, που αφήνει μεγαλύτερα υπόλοιπα σε λογαριασμούς.
-
Έλλειψη επενδυτικής κουλτούρας, με περιορισμένη στροφή σε εναλλακτικές τοποθετήσεις.
-
Κατακερματισμός υπολοίπων, καθώς τα περισσότερα αφορούν μικρούς λογαριασμούς που καλύπτουν καθημερινές ανάγκες.
-
Βελτίωση οικονομικών συνθηκών, με αύξηση πραγματικού εισοδήματος και αποταμίευσης.
Συνολικά, οι καταθέσεις των νοικοκυριών έφτασαν τον Ιούλιο τα 150,4 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 30,7 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 2020.
Αποστροφή προς τον δανεισμό
Αντίθετα, το υπόλοιπο των δανείων συρρικνώνεται. Από τα 74 δισ. ευρώ τον Ιούλιο του 2020, οι οφειλές των νοικοκυριών μειώθηκαν σε 38,2 δισ. ευρώ τον Ιούλιο του 2025.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η εικόνα αυτή οφείλεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:
-
Τα νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές και κόκκινα δάνεια, αποφεύγοντας νέο δανεισμό.
-
Οι πληγές της οικονομικής κρίσης καθιστούν τους πολίτες επιφυλακτικούς απέναντι στις τράπεζες.
-
Οι όροι χορήγησης έχουν γίνει πολύ πιο αυστηροί, με εντατικούς ελέγχους αξιοπιστίας.
Αποτέλεσμα είναι ότι χιλιάδες νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ακόμη κι αν θέλουν να δανειστούν, συχνά απορρίπτονται. Έτσι, τα κρατικά προγράμματα που περιλαμβάνουν επιδοτήσεις προσελκύουν μαζικό ενδιαφέρον, ενώ εκείνα που βασίζονται σε δανεισμό έχουν χαμηλότερη ανταπόκριση.
